تبلیغات
انایوردم خطبه سرا - خانات تالش به نقل از کتاب : دانشنامه جهان اسلام نویسنده : موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامی جلد : 1 صفحه : 6798
 
یاتما تولکی دالداسندا گوی یسون اصلان سنی، كچمه نامرد كورپیسینن گوی آپارسون سیل سنی

خانات تالش به نقل از کتاب : دانشنامه جهان اسلام نویسنده : موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامی جلد : 1 صفحه : 6798

نوشته شده توسط : قارانقوش
یکشنبه 2 تیر 1398-06:44 ب.ظ

خانات تالش 

 خانات تالش، خاندانى حكومتگر در لنكران از 1160 تا 1339. قلمرو این خاندان به تدریج گسترش یافت و تمام مناطق تالشنشین، به استثناى ماسال و شاندرمن و تالشدولاب (امروزه شهرستانهاى ماسال و رضوانشهر)، را دربرگرفت (رجوع کنید به بُرادگاهى، ص 58ـ59؛ ادامه مقاله). مؤسس این حكومت جمالالدین میرزابیگ، مشهور به قراخان، از سادات لنكران بود كه نسبشان را به زیدبنعلىبن حسین مىرساندند. پدر میرزابیگ، عباسخان خلیفه، از سادات ضیابرى بود كه ظاهراً در عصر شاهعباس دوم صفوى به اُلوفِ لنكران مهاجرت كرده و طبق فرمان شاه، خلیفه صوفیان آن منطقه شده بود (رجوع کنید به برادگاهى، ص 56ـ57).

میرزابیگ شهرت قراخان را بهسبب تیره بودن چهرهاش، از نادرشاه گرفته بود. او بهسبب رشادت در جنگ داغستان (1154ـ1155)، مورد توجه نادرشاه قرار گرفت و تمام روستاهاى الوف تیول او شد. قراخان پس از قتل نادرشاه و در هنگامه جنگهاى مدعیان سلطنت ایران، بر قلمرو خود افزود و بخش بزرگى از سرزمین تالش* را تصرف كرد (همان، ص 58ـ59؛ اوبن، ص 116ـ117). پس از به قدرت رسیدن كریمخان زند در 1164، قراخان دستگیر و در شیراز زندانى شد. هفت سال بعد، وى به دستور كریمخان آزاد شد و به حكومت تالش رسید تا مانعى براى جاهطلبیهاى هدایت خانگیلانى باشد (رجوع کنید به لنكرانى، ص 44). قراخان در كشمكش با هدایتخان، چندى نیز همراه پسرانش، میرمصطفى و عسگربیگ، در رشت به حبس افتاد (رجوع کنید به همان، ص 51ـ54).

قراخان در 1201 درگذشت و فرزند بزرگش، میرمصطفىخان، حاكم تالش شد (برادگاهى، ص 59ـ60). به گفته باكیخانوف (ص 169)، میرمصطفىخان مدتى در زندان امیرفتحعلىخان قبهاى، بزرگترین امیر و حاكم محلى داغستان و آذربایجان، بود و با موافقت او به حكومت خانات تالش رسید. میرمصطفىخان مشهورترین حاكم این خاندان است. در دوره حكومت او، قلمرو خانات تالش گسترش یافت و تقریبآ تمام تالش از بالهارود تا دنیاچالِ اسالم را دربرمىگرفت. او هیچگاه مطیع آقامحمدخان قاجار نشد و حتى چند بار با قواى او به جنگ پرداخت (ساروى، ص 193ـ194، 266ـ267). میرمصطفىخان از همراهان مرتضى قلىخان قاجار*، برادر سركش آقامحمدخان، بود و او را در حمله به رشت در 1203 یارى كرد. مرتضى قلىخان پیش از آن هم، مدتى را در میان تالشیها گذرانده بود (رجوع کنید به غفارى كاشانى، ص 751، 754).

میرمصطفىخان در 1212 و پس از آگاهى از خبر قتل آقامحمدخان، همراه آقاعلى شَفْتى، حاكم موروثى شَفْت، به گیلان حمله برد و رشت را تصرف كرد. اقامت او در رشت دیرى نپایید و پیش از رسیدن سپاهیان فتحعلىشاه به گیلان، از رشت خارج شد و به تالش بازگشت (ساروى، ص 307ـ308؛ لنكرانى، ص 57ـ59).

در آغاز سلطنت الكساندر اول، میرمصطفىخان نمایندهاى به دربار روسیه فرستاد و اطاعت خود را از آن امپراتورى اعلام كرد و خواهان حمایتهاى آن شد. دولت روسیه كه آماده پذیرش چنین درخواستهایى بود، قوایى به تالش گسیل داشت و میرمصطفىخان نیز آنان را در قلعه كهنه آستارا و قریه گرمى اوجارود و شهر لنكران جاى داد (برادگاهى، ص60ـ62؛ باكیخانوف، ص 184). او در طول جنگهاى اول ایران و روسیه (1218ـ1228)، گاه متحد دولت ایران و زمانى همدست ارتش روسیه بود و پس از شكستهاى پىدرپى ارتش ایران و پیشرویهاى ارتش روسیه در سرزمینهاى شمال رودخانه ارس، براى همیشه، به دولت روسیه پیوست و تا پایان عمر (1230) بر حكومت لنكران و متصرفات روسیه در تالش باقى ماند (سپهر، ج 1، ص 152ـ153، 172ـ173؛ نیز رجوع کنید به مفتون دنبلى، ص 218، 220، 226ـ227، 281،300ـ302؛ باكیخانوف، ص 184، 188، 196). دولت ایران نیز براى جلوگیرى از ادعاى دولت روسیه بر بخش باقىمانده سرزمین تالش، كه تعیین حدود آن طبق قرارداد گلستان به تحقیقات بعدى موكول شده بود (رجوع کنید به اسنادى از روابط ایران با منطقه قفقاز، ص 264؛ نیز رجوع کنید به عبداللّهیف، ص 107، 114ـ115)، آن منطقه را به ترتیبى كه از گذشته وجود داشت، به پنجخاننشین به نامهاى كُرگانرود، اسالم، تالشدولاب، شاندرمن و ماسال تقسیم كرد و آنجاها را خمسه طوالش نامید. كُرگانرود و اسالم در آغاز، ضمیمه حكومت آذربایجان شدند اما به درخواست حكام آن مناطق، همانند سه خاننشین دیگر، به ایالت گیلان پیوستند (رابینو، 1917، ص 58؛ ترجمه فارسى، ص 98ـ99، پانویس؛ بازن، ج 2، ص 613).

پس از مرگ میرمصطفىخان، میان اعضاى خانواده او بر سر حكومت اختلاف افتاد و ژنرال رتیشچوف، فرمانده كل ارتش روسیه در ماوراى قفقاز، براى جلوگیرى از اغتشاش و آشفتگى، میرحسنخان، پسر بزرگ و جانشین میرمصطفىخان، را به ایران تبعید كرد (برادگاهى، ص 63ـ64؛ مفتون دنبلى، ص320؛ عشقى، ص 204ـ205).

میرحسنخان در ایران مورد توجه عباسمیرزا نایبالسلطنه قرار گرفت و به حكومت ویلكیج، نمین و آستارا منصوب شد. میرحسنخان در این دوران، با حملات خود به متصرفات روسیه در تالش، سبب ناامنى و اغتشاش آن مناطق شده بود و دولت روسیه خواستار جلوگیرى دولت ایران از این اعمال شد. بهدستور شاه و نایبالسلطنه، نظامیان دولتى به همراه تفنگچیان بالاخان آقاِوْلَرى، حاكم كُرگانرود، و مصطفىخان، حاكم اسالم، به اتباع میرحسن در چلهوند حمله بردند و آنان را از نواحى مرزى دور كردند (رجوع کنید به لنكرانى، ص120ـ135). میرحسنخان در آغاز جنگهاى دوم ایران و روسیه (1241)، شهر لنكران را تصرف كرد و از سوى عباسمیرزا لقب اسبقالمجاهدین گرفت و به حكومت تمام تالش منصوب شد (سپهر، ج 1، ص450؛ برادگاهى؛ ص 34). او پس از انعقاد عهدنامه تركمانچاى* (1243)، به امید تصاحب دوباره حكومت لنكران، به ژنرال پاسكویچ* پیوست اما به درخواست نایبالسلطنه او را به ایران بازگردانیدند. با انتشار خبر قتل گریبایدوف (1244) و شایعه آمادگى عباسمیرزا براى جنگ با روسیه، میرحسنخان دوباره قوایى گرد آورد و لنكران را تصرف كرد. با اخطار ژنرال پاسكویچ و نامه تهدیدآمیز او به عباسمیرزا، نظامیان ایران و روسیه، مشتركآ به جنگ میرحسنخان رفتند و لنكران را از تصرف او خارج كردند. میرحسنخان نیز به انزلى گریخت و از آنجا به مازندران و سپس به تهران رفت. پاسكویچ در 1245 خواهان استرداد میرحسنخان و اعزام او به تفلیس شد اما پیش از اینكه خواسته او صورت گیرد، میرحسنخان بر اثر بیمارى استسقاء درگذشت (سپهر، همانجا؛ اسناد و مكاتبات تاریخى ایران : قاجاریه، ج 2، ص 121؛ نیز رجوع کنید به برادگاهى، ص 64).

با مرگ میرحسنخان، حكومت ویلكیج و نمین و آستارا و اوجارود به میركاظمخان، پسر او و داماد نایبالسلطنه، رسید (اوبن، ص 116ـ117). در فاصله سالهاى 1245 تا 1339 به ترتیب میرسلطاناحمدخان، میرلطفعلىخان، میرزا زینالعابدینخان، اسداللّهخان صارمالسلطنه، بار دیگر میرلطفعلىخان، میرسلیمانخان صارمالسلطنه، میرلطفعلىخان براى سومین مرتبه، و سپس میرصادقخان صارمالسلطنه به حكومت رسیدند (غفارى، ص 31ـ34؛ میرزاابراهیم، ص 218؛ رجوع کنید به ادامه مقاله).

میرصادقخان صارمالسلطنه، سردار ناصر، از دوران مظفرالدینشاه تا احمدشاه حكومت داشت و از معتمدان ایالت اردبیل بهشمار مىآمد. عینالدوله در جریان محاصره تبریز در 1326، او را به همراه مؤتمنالرعایا اردبیلى براى گفتگو به نزد مشروطهخواهان فرستاد (رجوع کنید به كتاب نارنجى، ج 1، ص 263). دولت عثمانى در سالهاى بعد كوشید تا میرصادقخان را به مخالفت و جنگ با روسیه ترغیب كند (رجوع کنید به صادق، مجموعه 3، ص40ـ41). میرصادق صارمالسلطنه تحت تأثیر نشریاتى همچون ملانصرالدین و حبلالمتین، و آشنایى با افكار جدید دست به اصلاحاتى در قلمرو خود زد (اوبن، ص 117). او نخستین مدرسه به سبك جدید را در نمین احداث كرد و نخستین مدرسه دخترانه نمین نیز از ساختههاى همسر اوست (صفرى، ج 3، ص220ـ221). میرصادقخان صارمالسلطنه احتمالا در سال 1339، ضمن برخورد با گروهى از مردم آستارا، به قتل رسید (رجوع کنید به ناصر دفترروائى، ص 139).


منابع:
(1) اسناد و مكاتبات تاریخى ایران: قاجاریه، چاپ محمدرضا نصیرى، تهران: كیهان، 1366ـ1368ش؛
(2) اسنادى از روابط ایران با منطقه قفقاز، تهران: وزارت امورخارجه، دفتر مطالعات سیاسى و بینالمللى، 1372ش؛
(3) مارسل بازن، طالش: منطقهاى قومى در شمال ایران، ترجمه مظفر امین فرشچیان، مشهد 1367ش؛
(4) عباسقلىآقا باكیخانوف، گلستان ارم، چاپ عبدالكریم علیزاده و دیگران، باكو 1970؛
(5) سعیدعلى بُرادگاهى، «جواهرنامه لنكران»، در چهار رساله در زمینه تاریخ و جغرافیاى تالش، چاپ على عبدلى، رشت: گیلكان، 1378ش؛
(6) یاسنتلویى رابینو، ولایات دارالمرز ایران: گیلان، ترجمه جعفر خمامىزاده، رشت 1366ش؛
(7) محمدفتحاللّهبن محمدتقى ساروى، تاریخ محمدى (احسنالتواریخ)، چاپ غلامرضا طباطبائىمجد، تهران 1371ش؛
(8) محمدتقىبن محمدعلى سپهر، ناسخالتواریخ: تاریخ قاجاریه، چاپ جمشید كیانفر، تهران 1377ش؛
(9) صادق صادق، خاطرات و اسناد مستشارالدوله صادق، چاپ ایرج افشار، تهران 1361ـ1374ش؛
(10) بابا صفرى، اردبیل در گذرگاه تاریخ، اردبیل 1370ـ1371ش؛
(11) فتحاللّه عبداللّهیف، گوشهاى از مناسبات روسیه و ایران و سیاست انگلستان در ایران در آغاز قرن نوزدهم، ترجمه غلامحسین متین، تهران (1356ش)؛
(12) خانك عشقى، سیاست نظامى روسیه در ایران : 1815ـ 1790، (تهران) 1353ش؛
(13) محمدعلى غفارى، خاطرات و اسناد محمدعلى غفارى (تاریخ غفارى: (ج 3))، همراه با اسناد دیوان عدالت عظمى و كتابچه تعدیات حشمتالدوله، بهكوشش عباس زارعى مهرورز، تهران 1380ش؛
(14) ابوالحسن غفارى كاشانى، گلشن مراد، چاپ غلامرضا طباطبائىمجد، تهران 1369ش؛
(15) كتاب نارنجى : گزارشهاى سیاسى وزارت امورخارجه روسیه تزارى درباره انقلاب مشروطه ایران، ج 1، ترجمه حسین قاسمیان، بهكوشش و ویراستارى احمد بشیرى، تهران: نشر نور، 1367ش؛
(16) احمدبن خداوردى لنكرانى، اخبارنامه: تاریخ خانات تالش در زمان جنگهاى روسیه علیه ایران، چاپ على عبدلى، تهران 1380ش؛
(17) عبدالرزاقبن نجفقلى مفتون دنبلى، مآثر سلطانیه: تاریخ جنگهاى ایران و روس، تبریز 1206ش، چاپ افست تهران 1351ش؛
(18) میرزاابراهیم، سفرنامه استرآباد و مازندران و گیلان ...، چاپ مسعود گلزارى، تهران 1355ش؛
(19) ابراهیم ناصر دفترروائى، خاطرات و اسناد ناصر دفتر روائى: انقلاب مشروطیت نهضت جنگل، دوره ناامنى خلخال، بهكوشش ایرج افشار و بهزاد رزاقى، تهران 1363ش ؛


(20) Eugene Aubin, La Perse d'aujourd'hui: Iran Mesopotamie, Paris 1908;
(21) Hyacinth Louis Rabino, Les provinces caspiennes de la Perse: Le Gulan, Paris 1917.

/ على پورصفر قصابى نژاد /

نام کتاب : دانشنامه جهان اسلام 





نظرات() 


E cigaret med nikotin
چهارشنبه 20 آذر 1398 05:00 ق.ظ
What's up, the whole thing is going well here and ofcourse every one is sharing information, that's
actually good, keep up writing.
free lesbian teen hd
چهارشنبه 20 آذر 1398 03:35 ق.ظ
My relatives always say that I am killing my time here at web, except I know
I am getting familiarity daily by reading such pleasant content.
RTLvision PRO
چهارشنبه 20 آذر 1398 03:08 ق.ظ
It's a shame you don't have a donate button! I'd most certainly donate to this superb blog!
I suppose for now i'll settle for book-marking and
adding your RSS feed to my Google account. I look forward to
fresh updates and will talk about this site with my Facebook
group. Chat soon!
male stripper bachelorette party denver
چهارشنبه 20 آذر 1398 01:42 ق.ظ
It is appropriate time to make some plans for the future and it is time to be happy.
I have read this post and if I could I want to suggest you few interesting things or advice.

Perhaps you could write next articles referring to this article.
I wish to read more things about it!
voyage en inde
چهارشنبه 20 آذر 1398 12:31 ق.ظ
Hi, I do believe this is a great blog. I stumbledupon it ;) I will
return once again since I saved as a favorite it.
Money and freedom is the greatest way to change, may you be rich and continue to guide other people.
hot male strippers denver
سه شنبه 19 آذر 1398 11:27 ب.ظ
It's going to be finish of mine day, however before
end I am reading this fantastic paragraph to increase my knowledge.
sweet advertising
سه شنبه 19 آذر 1398 10:54 ب.ظ
I’d like to be a member of mastermind where I can get
tips from other seasoned people like yourself. If you have any suggestions, please let me know.

Cheers.
부산중구출장샵
سه شنبه 19 آذر 1398 10:38 ب.ظ
Thank you for every other informative blog.

The place else could I get that kind of info written in such a perfect manner?
I have a venture that I'm simply now operating on, and I've been on the glance out for such information.
bitcoin revolution erfahrungen
سه شنبه 19 آذر 1398 07:30 ب.ظ
You caan definitely see your skills in the article you write.
The arena hopes for more passionate writers such
as you who aren't afrraid to say how they believe. At
all time follow your heart.
judi Bola terpercaya
سه شنبه 19 آذر 1398 03:39 ب.ظ
I used to be able to find good info from your articles.
Diamond Keto 24/7
سه شنبه 19 آذر 1398 03:25 ب.ظ
Perfect work you have done, this site is really cool with wonderful
info.
online health and safety training courses
سه شنبه 19 آذر 1398 03:05 ب.ظ
Wow that was odd. I just wrote an really long comment
but after I clicked submit my comment didn't show up.
Grrrr... well I'm not writing all that over again. Anyways, just wanted
to say excellent blog!
Toyota Hilux 2019
سه شنبه 19 آذر 1398 01:40 ب.ظ
Toyota Hilux 2019
http://megafastketoboost.org/
سه شنبه 19 آذر 1398 12:38 ب.ظ
Hi there to every body, it's my first go to see of this webpage; this weblog contains
awesome and in fact excellent data for visitors.
theoofy.com
سه شنبه 19 آذر 1398 12:31 ب.ظ
Cryptocurrency triple play how frequent and really misleading way folks get educated on Bitcoin and bargain costs.
But many individuals really feel safer bet in distinction since cryptocurrencies are decentralized digital assets.

You don‘t have this server which can radically enhance investor confidence
and really feel. Traders believe that Bitcoin costs may also work to confirm Bitcoin transactions may be.
Cryptocurrencies change the average time to find a group of over
half the Bitcoin transactions are verified. Accurate value EOS
EOS operates as a Lightning revolution of financial
models and conducting transactions and. It operates on a tour de facto financial authority that certifies the providers.
10,000 in Bitcoin 12 in Ethereum and several other bug fixes
and unknown cryptocurrencies. Robust monitoring mechanisms cryptocurrencies are right here to remain up to date
with this weblog so. Besides you may wish to do is
put in quotes here because you want. Xcoins describes itself to the place it's anonymous so nefarious types want not.
cosplay costumes
سه شنبه 19 آذر 1398 12:15 ب.ظ
When someone writes an post he/she maintains the thought of a user in his/her
mind that how a user can understand it. Thus that's why this post is great.
Thanks!
no 1 canadian pharcharmy online
سه شنبه 19 آذر 1398 11:38 ق.ظ
[url="http://canadianpharmaciesprofmeds.com/"]canadian online pharmacy[/url]
canadian pharmary without prescription
سه شنبه 19 آذر 1398 11:17 ق.ظ
[url="http://canadianpharmaciesprofmeds.com/"]mail order prescriptions from canada[/url]
cách làm bánh chuối hấP
سه شنبه 19 آذر 1398 09:51 ق.ظ
Đề cập đến nước ta thì không thể nào
không nói đến các món thức ăn ấn tượng của non sông họ.
sử dụng tối đa nguồn gia vị đã có sẵn để nấu ra
các món thức ăn thơm ngon. những đầu bếp gần đây không cần là đầu bếp 5 sao
mới biết kết hợp Nguyên vật liệu & hương liệu gia vị với nhau.
dựa vào trí lanh lợi & tài hoa mà ăn uống xứ Việt luôn luôn có những món ăn làm nức lòng thực khách.
Giữa muôn trùng mỹ thực thì sẽ rất
khó để bạn tìm ra quyết định đúng đắn sẽ thử món thức ăn nào trước.

Văn hoá ăn uống VN thật sự đã đem về ít nhiều các món ăn là
thay mặt ưu tú nhất. chẳng còn để bàn cãi nữa,
các món thức ăn dưới đây đều là những món không thể không nếm một lần.
phone psychic reading
سه شنبه 19 آذر 1398 09:38 ق.ظ
I like your work, thank you for sharing all the useful blog posts.
https://challenges.openideo.com/profiles/hantrongtai8
سه شنبه 19 آذر 1398 07:40 ق.ظ
It's awesome designed for me to have a web page, which
is useful in support of my experience. thanks admin
seo does google consider device traffic
سه شنبه 19 آذر 1398 07:04 ق.ظ
I need to to thank you for this good read!! I certainly loved every bit of
it. I have got you saved as a favorite to look at new things you post…
Dietary Valley Keto Pills
سه شنبه 19 آذر 1398 06:42 ق.ظ
Do you mind if I quote a couple of your articles as long as I provide credit and sources back to your site?

My blog site is in the exact same area of interest as yours
and my visitors would definitely benefit from a lot of
the information you provide here. Please let me know if this ok with you.
Thank you!
자폐 아이
سه شنبه 19 آذر 1398 05:46 ق.ظ
Your method of explaining the whole thing in this article is actually pleasant, every one be capable of effortlessly
understand it, Thanks a lot.
Pauline Casner
سه شنبه 19 آذر 1398 04:21 ق.ظ
I every time used to study article iin news papers but now aas I am a user of internet thus from now I
am using net for posts, tnanks to web.
CBD Gummies
سه شنبه 19 آذر 1398 03:51 ق.ظ
Good response in return of this query with solid arguments and telling all on the topic of that.
https://freecamwebsites.com/
سه شنبه 19 آذر 1398 02:57 ق.ظ
Should get bigger and stronger with more weight work after unorthodox path to the NFL.
The newer this relationship is, the more that there is a
possibility that it will work. Pick a model
of your choice and enjoy Free Sex Chat and live XXX
Porn Shows or go into the Full Private room where all
your dreams will come true! BongaCams is the largest and nastiest adult webcam community
in the world and one of the best free live sex video chats
and live porn sites on the web. Our live porn chat rooms are the
best place to meet sexually liberated young women who are looking for hot
guys! Providing us with your opinion about each site is the best way for us to rank them
with precision. Did you know that the standard sex roulette
site is free? Beside each live stream is a live sex chat room where you can text chat with the MILF in real time.
You can initiate a conversation with each and every one of
these beauties and invite them to a private live sexchat
room for steamy free cam sex.
Diamond Keto 24/7
سه شنبه 19 آذر 1398 02:45 ق.ظ
Everything is very open with a very clear clarification of the challenges.

It was really informative. Your website is very useful.
Thank you for sharing!
Alexandra
سه شنبه 19 آذر 1398 02:38 ق.ظ
These are genuinely fantastic ideas in about blogging.
You have touched some nice things here. Any way keep up wrinting.
cenforce
سه شنبه 19 آذر 1398 02:21 ق.ظ
least confidence [url=http://cavalrymenforromney.com/]cenforce[/url] strange mode hardly anywhere http://cavalrymenforromney.com/ why advice back talk cenforce maybe mistake
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


درباره وبلاگ:



آرشیو:


آخرین پستها:


پیوندها:


پیوندهای روزانه:


نویسندگان:


آمار وبلاگ:


baghro@gmail.com





The Theme Being Used Is MihanBlog Created By ThemeBox