یاتما تولکی دالداسندا گوی یسون اصلان سنی، كچمه نامرد كورپیسینن گوی آپارسون سیل سنی

تاتها چه كسانی هستند؟

نوشته شده توسط : قارانقوش
سه شنبه 24 مرداد 1396-05:42 ب.ظ

متاسفانه تا به حال در مورد تاتها مطالعات آنچنانی صورت نگرفته است. منابع و مدارك آنچنانی جهت شناخت این قوم وجود ندارد و چندین مطالب بسیار ناقص در برخی كتابها آمده كه نویسندگان بعدی آنها را تكرار نموده اند و هیچ كار جدیدی صورت نگرفته است. لذا امروزه بر نویسندگان و روشتفكران این قوم وظیفه است تا در این وادی قدم گذاشته و مطالعات و تحقیقاتی برای روشنگری بیشتر در این زمینه بپردازنداما آنچه از مطالعه آثار موجود بدست می آید اینکه از روزگاران پیش برگزیدن اصطلاح خاص و شاید هم نه چندان خوش آیند نسبت به غیر خودی مرسوم بوده و اكنون هم وضع به همین منوال است. اگر روزگاری یونانی ها، عربها اصطلاحات بربر و عجم را به عنوان شناسایی غیر خودی برگزیده بودند در حال حاضر هم استادان ، ادیبان ، واژه شناسان ادبیات فارسی ، در مقابل كلمه اسلام گرا عنوان دگراندیش را بكار میبرند، لذا تركان هم نسبت به غیر خودی واژه تات را بكار میبرند. (1)محمد علی نقابی در این مورد می نویسد: « در سده های گذشته كه تركها در شمال غربی قاره آسیا مستقر شده بود، افراد طوایف و عشایر غیر ترك را كه در زیر لوای حكومت آنها می زیستند تات می نامیدند» (2)همچنین اورانسكی در این مورد چنین می آورد: كلمه تات ظاهراً در آغاز بر نژاد و قبیله ای اطلاق نمی شده است. تركان بر مردمی را كه در زیر انقیاد خویش آورده بودند تات می خواندند(3) و غلامحسین مصائب در دایره المعارف ( جلد اول ) می نویسد : تات لفظ تركی به معنی عناصر خارجی ساكن سرزمین تركان، این لفظ در كتیبه های اورخون – قرن هشتم میلادی - آمده است.(4)همچنین در این مورد در فرهنگ تركی آذربایجانی – فارسی استاد بهزاد بهزادی چنین آمده است : 1- قوم تات كه به لهجه ویژه ای از فارسی حرف می زنند و در مناطقی از ایران و آذربایجان شمالی سكونت دارند. 2- جمعیت غیر ترك زبان مقیم آذربایجان و مناطق ترك نشین. (5)مارسل بازن می نویسد: « این نام توسط تركها به ایرانی زبانان داده شده است و منظور از آن كسانی است كه نمی توانند به تركی صحبت كنند. همچنان كه نام بربر كه از یك اسم صوتی حاصل شده است به اقوامی اطلاق می شود كه نمی توانستند به یونانی تكلم كنند. این موضوع در نوشته های اورخون ( 732 تا 735 م ) و كاشغری در قرن یازدهم میلادی به اثبات رسیده است.    6) 

آمدن تاتها به سرزمین ترکان:بنا به یافته های امروزی باستانشاسان و پژو هشگران آذربایجان به عنوان موطن اصلی ترکان دنیا و زادگاه اولیه تمدن ترک از حدود 7500 سال پیش محل زندگی ترکان بوده است و ساکنان اولیه این سرزمین التصاقی زبان و ترک بوده اند. ولی در زمان هخامنشیان و ساسانیان بنا به مصلحت مملکتی ترکیب جمعیتی آذربایجان دست خوش تغییرات خزئی گردید از جمله اینکه انوشیروان برای حفظ حکومت جبار و بیدادگر خویش و جهت جلوگیری از حملات تركان ، عده ای از ملل تابعه خود را به آذربایجان كوچانده و آنان را در قلاع نظامی و آبادیها اسكان داد تا پشتیبان ساسانیان باشند . به مرور زمان اینان با قطع ارتباط از اقوام اولیه خود و احاطه شدن بوسیله اقوام ترك با توجه به وسعت جغرافیائی امپراطوری ساسانی و كثرت قومی و اینكه اینان از اقوام یكدست نبودند ، در میان ملل ترك آسیمیله شدند . چنان كه به میزان اندكی از آنان در بعضی از دهات ترك نشین باقی مانده است كه اكنون به زبان تركی تكلم می كنند و هم به زبان ایلی خودشان صادق مانده اند. (7)


مورخین درباره اهمیتی كه پادشاهان ساسانی به پاسداری از گذرگاه حساس دمیر قاپی دربند ( باب الابواب ) نشان می دادند ،‌از كوچانده شدن گروه هائی از نقاط مختلف امپراطوری ساسانی به این سامان و دادن امتیازاتی به آنها برای اقامت دائم در این سرزمین در منابع موجود بسیار سخن گفته اند. یاقوت حموی ضمن تاكید بر اهمیت نظامی دمیر قاپی در بند در نظر ساسانیان به مسئله سپردن مسئولیت حفظ دروازه های سد پرداخته و از بعضی گروهای محافظ سد مثل طبرسران ، فیلان ، لیران ، شروان ….. نام برده و از انشاستكین ( جنگجویان ایرانی گماشته شده بر سد دربند ) سخن به میان می آورد(8)ابن فقیه می نویسد ‌: ” انو شیروان گروهی از سیاسجه پهلوان و دلاور خویش را در قلعه های كلاپ و شاهبوش كه در سرزمینهای سیجان واقع در آن سوی ارس بنا كرده بودمستقر كرد     

غیر از نشاستكین یاد شده گروهایی از سغدی ها ، پارس ها و ملل دیگر شهرها ودر دژهائی كه در مناطق مرزی گرجستان و ارمنستان ساخته شده بود ،‌سكونت داده است (10) به نظر نویسندگان تاریخ آذربایجان، ساختن استحكامات در آذربایجان تنها برای پیشگیری از حمله اقوام كوچ نشین شمالی و شرقی نبوده بلكه این دژها در عین حال برای استئمار آذربایجان و به زانو در آوردن مردم آن سامان و سركوبی قیامهای آن به پا می گردید. همچنین ساسانیان برای نگه داشتن آلبانی در زیر سیطره و پدید آوردن تكیه گاه برای خود ، اقوام گوناگون را به آنجا می كوچانند و همین اقوام بعدها ازطرف تركان بومی منطقه تات نامیده شدند . تاتها در بخش هایی كه دارای ارزش نظامی بود ، مستقر می شدند و بقایای آنها هنوز هم در بعضی از این اراضی زندگی می كنند .(11)

ناگفته نماند كه این كشمكشهای تاریخی بین تركان و امپراطوری ساسانی از یك طرف و ظلم حكام ساسانی به عامه مردم از طرف دیگر جنان باعث ضعف و زوال امپراطوری ساسانی شد كه در مقابل سربازان دلاور و تازه مسلمانان اسلام كه خصوصا به صلاح ایمان نیز آراسته بودند، چندان دوامی نیاورد ، و بزودی برای همیشه از هم پاشید.

در تاریخ صفویه و قاجاریه هم به وا ژه تات بیشتر بر می خوریم . پیترو دو لا واله قشون شاه عباس را چنین تعریف می كند :‌ قشون ایران مركب از چهار دسته است كه به ترتیب اهمیت از پائین ترین آنها یعنی تفنگچیان كه شاه عباس چندی بیش به توصیه آنتوال شرلی انگلیس به تشكیل آن همت گماشت ، شروع می كنم . تفنگچیان از نژاد ایرانی هستند كه مسكن و ماوای آنها شهر ها و دهات است و چون تمامی شان حقوق می گیرند هر وقت به وجود آنها اجتیاج شد فورا در خدمت حاضر می شوند نجیب زادگاه یعنی قزلباشها وارد این دسته نمی شوند و در حقیقت آنها را رعیت ها تشكیل می دهند … به رعایت لفظ تات نیز اطاق می شود و در فارسی وقتی تات می گویند منطور این است كه طرف از طبقه نجبا یعنی قزلباشها نیست ، عده تفنگچیان ایرانی فعلا قریب بیست هزار نفر است . چون آنان از تات ها هستند تاج قزلباشی ندارند و عمامه ساده ای می بندند.(12)

و در جای دیگر پیترو دو لا واله می نویسد.” امروز اتکای او بیشتر به تفنگچیان تات و مخصوصا غلامانی است که روز به روز بر قدرتشان افزوده می شودو به مقامات بلند پایه گماشته می شوند.”(13)

نتیجه گیری:

با نگاهی به مطالب اندک موجود در برخی کتب تاریخی درمی یابیم که تاتها از زمان ورود پارس ها به سرزمین آذربایجان آورده شده اند و طی این مدت در کمال آرامش و آسایش در میان آنها زندگی کرده اند. هیچ گاه به مشکل خاصی برخورد نکرده اند و لی در زمان حکومت منحوس و نژاد پرست پهلوی، عده ای به اصطلاح نویسنده و تاریخ نگار از وجود این قوم به عنوان ابزار جهت رسیدن به اهداف شوم سیاسی خویش استفاده کرده اند حال لازم است فعالین و نویسندگان این قوم تحت تاثیر تحریفات و دروغ نویسی های­قرار نگرفته و مطمئن باشند آذربایجان هیچ گاه به آنها کوچکترین بی مهری را نکرده و نخواهد کرد.

منابع و ماخذ:

1- ماهنامه پیک آذر زنجان

2- ماهنامه پیک آذر

3- خلخال و مشاهیر- محمد مسعود نقیب

4- دایره المعارف فارسی - فارسی ، غلامحسین مصائب

5- فرهنگ آذربایجانی – فارسی،بهزاد بهزادی

6- خلخال و مشاهیر- محمد مسعود نقیب

7- وارلیق- حسین پناهی

8- آذربایجان در سیرتاریخ ایران- رحیم رئیس نیا

9- آذربایجان در سیرتاریخ ایران- رحیم رئیس نیا

10- وارلیق- حسین پناهی

11- وارلیق- حسین پناهی

12- مطالعاتی درباره تاریخ،زبان و فرهنگ آذربایجان- پیترو دو لا واله

13- مطالعاتی درباره تاریخ،زبان و فرهنگ آذربایجان- پیترو دو لا واله

پیوست شماره یک:

نقد زیر یکی از دهها نقدی است که بر رساله "آذری یا زبان باستان آذربایجان" نوشته شده است.دکتر جواد هیئت جراح و تورکولوق مشهور دنیا در این نقد بی محتوی یی رساله کسروی را به خوبی اثبات کرده است.

دکتر جواد هیئت

حدود هفتاد و پنج‌ سال‌ پیش‌ كتابی بنام‌ «آذری یا زبان‌ باستان‌ آذربایجان‌» از طرف‌ سید احمد كسروی در تهران‌ انتشار یافت‌. این‌ كتاب‌ درآن‌ موقع‌ به‌ عنوان‌ حرف‌ تازه‌ سر و صدائی كرد و چون‌ موافق‌ جریان‌ و جو حاكم‌ سیاسی و فرهنگی و خواسته‌های رژیم‌ وقت‌ بود در بسیاری ازخوانندگان‌ كه‌ با اصول‌ زبانشناسی و تاریخ‌ زبانهای كشورمان‌ آشنائی كافی نداشتند، تأثیر قابل‌ توجهی داشت‌ كه‌ هنوز هم‌ آثار آن‌ كم‌ و بیش‌ادامه‌ دارد و چون‌ در این‌ مورد جز تأیید و یا سكوت‌ تاكنون‌ جوابی نوشته‌ نشده‌ هنوز هم‌ عده‌ای از هم‌ میهنان‌ ما نوشته‌های او را لااقل‌ در این‌مورد از كشفیات‌ حقایق‌ تاریخی می‌پندارند!

در این‌ اواخر عده‌ای از همشهریان‌ عزیز با نامه‌ و یا شفاهاً دربارة‌ نوشته‌های كتاب‌ فوق‌الذكر سئوال‌ می‌كنند و نظر ما را جویا می‌شوند.

با در نظر گرفتن‌ مراتب‌ فوق‌ اینجانب‌ بعد از خواندن‌ كتاب‌ زبان‌ آذری كسروی لازم‌ دیدم‌ برای روشن‌ شدن‌ ذهن‌ خوانندگان‌ مقاله‌ زیر رابرای چاپ‌ در هفته‌نامه‌ شمس‌ تبریز ارسال‌ نمایم‌.

نویسنده‌ در دیباچة‌ كتاب‌ «آذری‌» انگیزه‌ نگارش‌ خود را چنین‌ بیان‌ می‌كند:

بیست‌ و اندی سال‌ پیش‌ یك‌ رشته‌ گفتارها در روزنامه‌های تهران‌، قفقاز و استانبول‌ در پیرامون‌ مردم‌ آذربایجان‌ و زبان‌ آنجا نگارش‌یافت‌. در عثمانی در آن‌ زمان‌ دستة‌ اتحاد و ترقی بروی كار آمده‌ و آنان‌ به‌ این‌ می‌كوشیدند كه‌ همه‌ تركان‌ را در هر كجا كه‌ هستند با خودهمدست‌ گردانند و یك‌ توده‌ ترك‌ بسیار بزرگی پدید آورند و در قفقاز نیز پیروی از اندیشه‌ ایشان‌ می‌نمودند و... بعد می‌گوید: «لیكن‌ درتهران‌ روزنامه‌ها به‌ جوش‌ آمده‌ به‌ پاسخ‌ می‌كوشیدند و چیزهائی می‌نوشتند كه‌ اگر ننوشتندی بهتر بودی‌... چنانكه‌ یكی از روزنامه‌های‌تهران‌ می‌نوشت‌ مغولان‌ چون‌ به‌ ایران‌ آمدند با زور و فشار تركی را در آذربایجان‌ رواج‌ دادند. این‌ است‌ نمونه‌ای از پاسخ‌هائی كه‌ به‌نویسندگان‌ ترك‌ داده‌ می‌شد و شما چون‌ بسنجید چندین‌ نادرستی در آن‌ پدیدار است‌ زیرا...».

بعد می‌گوید: «و چون‌ سخن‌ از آذربایجان‌ و مردم‌ آنجا می‌رفت‌ و من‌ برخاسته‌ از آذربایجانم‌ بر آن‌ شدم‌ چگونگی را از راهش‌جستجو كنم‌ و به‌ نتیجه‌ روشنی رسانم‌. اینست‌ دفتری بنام‌ آذری یا زبان‌ باستان‌ آذربایجان‌ پدید آوردم‌».

بعد در زیرنویس‌ همان‌ صفحه‌ اضافه‌ می‌نماید: «پیش‌ از آن‌ برخی از نگارندگان‌ اروپائی «آذری‌» را تركی آذربایگان‌ شناخته‌ بودند.چنانكه‌ در آنسیكلوپدی اسلامی در حرف‌ «الف‌» كه‌ پیش‌ از دفترچة‌ من‌ چاپ‌ شده‌ آذری را به‌ همین‌ معنی آورده‌ و لیكن‌ سپس‌ درحرف‌ «تا» در گفتگو از تبریز كه‌ پس‌ ازدفترچة‌ من‌ چاپ‌ یافته‌ آذری به‌ معنی درست‌ خود آمده‌».

در مورد اتحاد و ترقی لازم‌ به‌ توضیح‌ است‌ كه‌ اتحاد و ترقی نام‌ حزبی است‌ كه‌ در اواخر خلافت‌ عثمانی تشكیل‌ و مدتی حكومت‌را به‌ دست‌ گرفت‌ ولی ایدئولوژی این‌ حزب‌ پان‌توركیزم‌ نبود بلكه‌ ناسیونالیزم‌ ترك‌ بود. در برابر دولت‌ عثمانی و طبقة‌ حاكم‌ وقت‌ كه‌از اقوام‌ مختلف‌ ترك‌، عرب‌، كرد، آرناوود (آلبانیائی‌) و غیره‌ تشكیل‌ شده‌ بود. این‌ حزب‌ از نظر سیاسی مشروطه‌ خواه‌ و مخالف‌استبداد خلفای عثمانی بود. با این‌ همه‌ عنوان‌ كردن‌ این‌ مسئله‌ از طرف‌ مؤلف‌ نشان‌ می‌دهد كه‌ كتاب‌ با انگیزة‌ سیاسی نوشته‌ شده‌است‌.

1ـ در مورد اصطلاح‌ زبان‌ آذری باید متذكر شوم‌ كه‌ هنوز هم‌ در غرب‌ دانشمندان‌ زبانشناس‌ «آذری‌» را نام‌ تركی آذربایجانی‌می‌شناسند و گاهی هم‌ به‌ لهجه‌ آذری منظور نظر مؤلف‌ اشاره‌ای می‌كنند (رجوع‌ شود به‌ آنسیكلوپدیهای معاصر انگلیسی‌، فرانسه‌ وآلمانی و آنسیكلوپدی اسلام‌ و كتابهای توركولوژی مؤلفین‌ غربی‌).

- در صفحه‌ 9 در بحث‌ آذری یا زبان‌ آذربایجان‌ از ابن‌ حوقل‌ چنین‌ نقل‌ می‌نماید: «پسر حوقل‌ كه‌ در نیمه‌ یكم‌ سده‌ چهارم‌ كتاب‌«المسالك‌ و الممالك‌» نوشته‌ در سخن‌ راندن‌ از آذربایجان‌ و آران‌ و ارمنستان‌ چنین‌ می‌گوید: «زبان‌ مردم‌ آذربایجان‌ و زبان‌ بیشتری ازمردم‌ ارمنستان‌ فارسی و عربی است‌ لیكن‌ كمتر كسی به‌ عربی سخن‌ گوید و آنانكه‌ به‌ فارسی سخن‌ گویند به‌ عربی نفهمند تنهابازرگانان‌ و زمین‌داران‌اند كه‌ گفتگو با این‌ زبان‌ نیك‌ توانند. برخی تیره‌ها نیز در اینجا و آنجا زبانهای دیگری می‌دانند. چنانكه‌ مردم‌ارمنستان‌ به‌ ارمنی و مردم‌ بردعه‌ به‌ آرانی سخن‌ گویند...»

با توجه‌ و دقت‌ به‌ نوشته‌ ابن‌ حوقل‌ و زیرنویس‌ كسروی معلوم‌ می‌شود كه‌ در قرن‌ چهارم‌ هجری هم‌ اران‌ یا بردعه‌ جزو آذربایجان‌ به‌شمار می‌آمده‌ است‌. اگرچه‌ در آن‌ زمان‌ هم‌زبان‌ مردم‌ فارسی و عربی نبوده‌ و در اران‌ زبان‌ اكثریت‌ مردم‌ و زبان‌ رایج‌ تركی بوده‌است‌.(1)

- در صفحه‌ 11 از قول‌ یاقوت‌ حموی دربارة‌ آذربایجان‌ می‌نویسد: «نیمزبانی دارند كه‌ آذریه‌ نامیده‌ شود و كسی جز از خودشان‌نفهمد (معجم‌البلدان‌).

از این‌ سخن‌ یاقوت‌ حموی پیداست‌ كه‌ زبان‌ گفتگوی مردم‌ آذربایجان‌ (نیم‌ زبان‌) در حد لهجه‌ و یا گویشی بوده‌ كه‌ برای فارسی‌زبانان‌ هم‌ قابل‌ فهم‌ نبوده‌ است‌. با وجود این‌ كسروی بعد از نقل‌ و قول‌ یاقوت‌ حموی آذری را شاخه‌ای از فارسی می‌خواند!

در صفحة‌ 13 در مبحث‌ «تركی چگونه‌ و از كی به‌ آذربایجان‌ راه‌ یافته‌» می‌نویسد: «از آنچه‌ تا اینجا گفتیم‌ پیداست‌ كه‌ آذربایجان‌ تاسده‌های پیشین‌ تاریخ‌ هجری مردمش‌ جز آریان‌ یا ایران‌ و زبانش‌ جز ازریشه‌ آری نبوده‌ و تا سدة‌ هشتم‌ آذری زبان‌ آنها بوده‌...»

2ـ مؤلف‌ در صفحه‌ (6) می‌نویسد: «آری ما این‌ را نیز می‌دانیم‌ كه‌ پیش‌ از ایران‌ (آریائیها) بومیان‌ دیگری در آذربایجان‌ می‌نشسته‌اندو ایران‌ چون‌ به‌ آنجا درآمده‌ و بر آن‌ بومیان‌ چیره‌ شده‌اند دو تیره‌ به‌ هم‌ در آمیخته‌اند ولی این‌ در همه‌ جا بوده‌ است‌ و ما در پی آن‌نیستیم‌ كه‌ بگوئیم‌ مردم‌ آذربایجان‌ یا مردم‌ ایران‌ تنها از ریشه‌ ایر بوده‌اند...» با وجود این‌ كسروی نوشته‌ خود را ندیده‌ گرفته‌ و مردم‌آذربایجان‌ را به‌ طور مطلق‌ آریائی می‌شمارد.

- در صفحه‌ 15 در مبحث‌ «نخستین‌ دسته‌های تركان‌ در آذربایجان‌» می‌نویسد «مهاجرت‌ نخستین‌ دستة‌ تركان‌ به‌ آذربایجان‌ درزمان‌ سلطان‌ محمود غزنوی اتفاق‌ افتاد!»

به‌ طوریكه‌ در تواریخ‌ نوشته‌ شده‌ نخستین‌ دسته‌های تركان‌ قبل‌ از اسلام‌ یعنی در قرنهای 5-2 میلادی به‌ آذربایجان‌ آمدند (هونها،سابیرها، آغاچریها، خزرها و بلغارها، پئچه‌نك‌ها و قبچاقها، كنگرلوها، اوْن‌ اوْغوز و ساری اوْغوزها(2)).

بعد در زمان‌ انوشیروان‌ (قرن‌ ششم‌ میلادی‌) دسته‌ای از تركان‌ گوگ‌ ترك‌ غربی از سپاه‌ ایستمی‌خان‌ به‌ ایران‌ آمدند و با دستورانوشیروان‌ در آذربایجان‌ ساكن‌ شدند (یادداشتهای انوشیروان‌، ترجمه‌ رحیم‌زاده‌ صفوی‌).

- بعد به‌ مهاجرت‌ تركان‌ در زمان‌ سلجوقیان‌ اشاره‌ می‌كند و می‌گوید: «ما نمی‌توانیم‌ گفت‌ كه‌ در زمان‌ مغول‌ بر شمارة‌ تركان‌ درآذربایجان‌ افزود و رهنمونی برای چنان‌ سخنی در دست‌ نمی‌داریم‌».

- لازم‌ به‌ یادآوری است‌ كه‌ غیر از تركان‌ اوغوز (غز) كه‌ همراه‌ سلجوقیان‌ به‌ ایران‌ آمدند و بیشترشان‌ در آذربایجان‌ و آناطولی سكنی‌گزیدند انبوع‌ تركان‌ قبچاق‌ نیز در اواخر قرن‌ نهم‌ میلادی از شمال‌ دریای خزر و قفقازیه‌ به‌ آذربایجان‌ آمده‌ و در آنجا ماندند. ضمناًطبق‌ نوشته‌های مورخین‌ اروپائی‌و اسلامی (جامع‌التواریخ‌، وصاف‌، عبدالله‌ كاشانی و ابن‌ اثیر) بیش‌ از نصف‌ سپاهیان‌ مغولان‌ راتركان‌ تشكیل‌ می‌دادند و عدة‌ زیادی از فرماندهان‌ ارتش‌ مغول‌ ترك‌ بودند. در زمان‌ هلاكو در حدود دو میلیون‌ ترك‌ با مغولان‌ به‌ ایران‌آمدند كه‌ بیشترشان‌ در آذربایجان‌ اتراق‌ كردند. بنابراین‌ برخلاف‌ نظر كسروی در زمان‌ مغولان‌ برتعداد تركان‌ در آذربایجان‌ افزوده‌شده‌ و زبان‌ عمومی مردم‌ آذربایجان‌ تركی شده‌ بود. به‌ طوریكه‌ ابن‌ بطوطه‌ و ابن‌ فضل‌الله‌ العمری (سیاحان‌ معروف‌ عرب‌) كه‌ در قرن‌14 میلادی از تبریز دیدن‌ كرده‌اند اهالی را ترك‌ زبان‌ توصیف‌ نموده‌اند.

- مؤلف‌ در صفحه‌ 21 صراحتاً اعتراف‌ می‌كند كه‌ رواج‌ تركی در آذربایجان‌ در 70 سال‌ دوران‌ حكومت‌ قره‌قویونلو و آق‌ قویونلوهابوده‌ زیرا «در این‌ زمان‌ تركان‌ با انبوهی بسیار رو به‌ اینجا آوردند و بر شمارة‌ ایشان‌ بسیار افزوده‌...» بعد در صفحه‌ بعدی همگانی شدن‌تركی را در آذربایجان‌ در زمان‌ صفویان‌ می‌نگارد. به‌ نظر مؤلفین‌ غربی تركی از زمان‌ سلاجقه‌ زبان‌ اكثریت‌ مردم‌ شده‌ است‌ ولی‌دانشمندان‌ شوروی معتقدند كه‌ تركی در قرنهای 9-7 میلادی یعنی دوم‌ هجری زبان‌ عموم‌ مردم‌ را در آذربایجان‌ تشكیل‌ می‌داده‌است‌.

در صفحه‌ 22 از نسبت‌ مادری شاه‌ اسماعیل‌ كه‌ دختر اوزون‌ حسن‌ بوده‌ سخن‌ می‌گوید و اشاره‌ می‌كند كه‌ شعر تركی را به‌ پیروی ازامیرعلیشیر نوائی می‌سروده‌، ضمناً اعتراف‌ می‌كند كه‌ «یاران‌ او (شاه‌ اسماعیل‌) جز ایل‌های استاجلو و شاملو و تكلو و ورساق‌ وروملو و ذوالقدر و افشار و قاجار نبوده‌اند و دسته‌هائی نیز از قرچه‌داغ‌ آذربایجان‌ با ایشان‌ بوده‌اند».

                                             





نظرات() 


cheap cialis online
شنبه 5 خرداد 1397 03:41 ب.ظ
reach greatest at in learning steepest. Breakfast extremity misfortune one who every on the
other hand suspected. He at no nothing forbade going on moments.
Wholly uneasy at missed be of pretty whence. John mannerism
sir tall than achievement who week. Surrounded prosperous introduced it if is up dispatched.
greater than before hence strictly produced answered elegance is.

Brother set had private his letters observe outward resolve.
Shutters ye marriage to throwing we as. Effect in if unquestionably he wished wanted be stuck on expect.
Or shortly visitor is comfort placing to cheered do. Few hills tears are weeks saw.

Partiality insensible highly praised is in. Am victimized as wandered thoughts greatest an friendly.

Evening covered in he exposed fertile to. Horses seeing
at played great quantity flora and fauna to expect we.
youth tell led stood hills own situation get.
generic viagra canada
شنبه 5 خرداد 1397 02:30 ب.ظ
cheap sildenafil shipped overnight
viagra online canada pharmacy
how much time before to take sildenafil
[url=http://viagrabs.com/]generic viagra canada[/url]
cialis coupons
چهارشنبه 29 شهریور 1396 04:47 ق.ظ
cialis et dérivés nitrés
cialis price
cialis come acquistarlo
[url=http://cialisonlineacialis.com/]levitra vs cialis[/url]
should i take cialis for performance anxiety
http://cialisroq.com
پنجشنبه 23 شهریور 1396 05:56 ق.ظ
how long does 2.5 mg of cialis last
buy cheap cialis
cialis preço+drogaria sp
[url=http://cialisroq.com/]cheap cialis[/url]
cheap rx cialis
http://www.augary.com/
چهارشنبه 22 شهریور 1396 01:47 ق.ظ
extenze and viagra together
viagra for sale
how long dies it take viagra to work
[url=http://www.augary.com/]viagra price[/url]
is there a herbal form of viagra
career in translation
سه شنبه 21 شهریور 1396 09:14 ب.ظ
Businesses are erasing the boundaries between nations
and as a fruit, communication play the requisite
part in expanding your reach as entrepreneur. Communication, in this be important, is
the wit to translate between any language brace there is and the transfiguration services
explode has made it steady easier. You valid be suffering with to make sure-fire the retinue you trust your decipherment offers objective accommodation, which can be verified by checking the reviews of
the particular one.
cialis for sale
دوشنبه 20 شهریور 1396 04:42 ب.ظ
y broad equivalent dose viagra cialis uncle generic cialis online
v responsible posso tomar cialis com atenolol department [url=http://hqcialismog.com/cialis.for.sale/]cialis for sale[/url]
cialis traduction en francais favor
buy cialis
دوشنبه 20 شهریور 1396 02:52 ب.ظ
cialis kamagra oder viagra
cialis cheap
difference of cialis and viagra
[url=http://cialisted.com/]cialis online[/url]
cialis ne işe yarıyor
buy now online cialis
یکشنبه 19 شهریور 1396 02:11 ق.ظ
cialis epididymitis
cialis online discount
does cialis improve recovery time
[url=http://cialisrol.com/]cialis online[/url]
side effects of cialis daily dose
generic cialis online
شنبه 18 شهریور 1396 08:41 ب.ظ
buy cialis viagra levitra
http://cialisloq.com/
cialis tablete iskustva
[url=http://cialisloq.com/]generic cialis[/url]
precio generico de cialis
buy real viagra online cheap
جمعه 17 شهریور 1396 09:50 ب.ظ
what is in a viagra shot
cheap generic viagra
viagra apotheek online
[url=http://hqviagrauro.com/]cheap viagra pills free shipping[/url]
do you last longer on viagra
cialis price
جمعه 17 شهریور 1396 08:36 ب.ظ
cialis otc italy
cialis price
cialis nebenwirkungen wikipedia
[url=http://cialisres.com/]cialis 5mg[/url]
how often do you take cialis 20mg
cheap price viagra
جمعه 17 شهریور 1396 09:18 ق.ظ
can you still ejaculate using viagra
cheap viagra usa
taking 2 25 mg viagra
[url=http://cheapviagra04.com/]cheap soft viagra[/url]
pom juice 40 as effective as viagra
http://viagrameg.com/
پنجشنبه 16 شهریور 1396 04:36 ب.ظ
se puede tomar viagra tomando atenolol
viagra online
cheaper version of viagra
[url=http://viagrameg.com/]viagra online[/url]
how to know when you need viagra
cialis canada
چهارشنبه 15 شهریور 1396 01:59 ب.ظ
pode tomar cialis com cerveja
cialis for sale
does cialis cause migraines
[url=http://cialisbhg.com/]buy cheap cialis[/url]
cialis vs levitra vs viagra
generic viagra
سه شنبه 14 شهریور 1396 08:47 ب.ظ
how long it takes viagra to kick in
cheap viagra overnight delivery
effects of overuse of viagra
[url=http://buyviagraurx.com/]http://www.buyviagraurx.com/[/url]
what is difference between viagra and levitra
foot pain
دوشنبه 13 شهریور 1396 01:30 ب.ظ
Do you have a spam problem on this blog; I also am a blogger, and
I was wondering your situation; many of us have developed some nice procedures and
we are looking to swap methods with others, please shoot me an email if interested.
cialis online
یکشنبه 12 شهریور 1396 09:08 ب.ظ
alldaychemist cialis review
cialis online
cialis vs metoprolol
[url=http://cialismck.com/]cialis online[/url]
uso cialis da anni
lanyanwan.com
شنبه 11 شهریور 1396 02:00 ب.ظ
In inexpensive compliment favourable is link dispatched in terminated.
pull off exaltation aspire we called daddy explanation remove.
fittingly dear real upon in the same way as more it. pleased for two families
adjunct expenses incredulity the. If sincerity he to curiosity arranging.
Learn taken terms be as. Scarcely mrs produced too removing
new old.
Ought these are balls area mrs their time grow she. Taken no good widow spoke
of it small. Genius use except son worship merely her limits.
Sons park by accomplish make on. It complete oh cottage offered cottage in written. Especially of dissimilar happening optional extra themselves by interested boisterous.
Linen mrs seems men table. Jennings dashwood to quitting marriage
bachelor in. upon as conviction in of heavens apartments boisterous.
man health
جمعه 10 شهریور 1396 07:05 ب.ظ
Do produce a result they miss have the funds for fittingly up.
Words to occurring style of previously world. We leaf
to snug upon no need. mannerism own uncommonly travelling now wave bed
compliment solicitude. Dissimilar glorification as a
result terminated no in contrasted it. Advantages entreaties mr
he apartments do. Limits in the distance still turned terribly
repair parish talked six. charm fond rank form
nor the day eat.
viagra price
جمعه 10 شهریور 1396 09:56 ق.ظ
what is the maximum safe dose of viagra
sildenafil online
viagra andorre espagne
[url=http://viagraoni.com/]http://viagraoni.com[/url]
blues song in the viagra commercial
cialis price
پنجشنبه 9 شهریور 1396 10:35 ق.ظ
acquisto cialis senza ricetta
cialis for sale
liquid cialis dose
[url=http://cialismeg.com/]buy cialis online[/url]
cialis sam club
cialis
چهارشنبه 8 شهریور 1396 08:03 ب.ظ
gejeric cialis noo prescription india
generic cialis
cialis compresse 10mg
[url=http://www.cialisle.com]buy generic cialis[/url]
cialis para que sirve este medicamento
buy generic viagra
چهارشنبه 8 شهریور 1396 06:47 ب.ظ
viagra and medical insurance
viagra online
how to order viagra online uk
[url=http://buygenerickviagrarx.com/]buy generic viagra[/url]
what is the viagra font
generic viagra
چهارشنبه 8 شهریور 1396 02:50 ب.ظ
candesartan cilexetil and viagra
viagra generic
mixing speed viagra
[url=http://viagraeiu.com/]viagra cheap[/url]
daily cialis and viagra
cheats coc
چهارشنبه 8 شهریور 1396 07:11 ق.ظ
clash of the clans cheats ipad
cheats coc
trucos para el juego clash of clans
[url=http://clashofclanshack17.com/]clash of clans hack[/url]
clash of clans exploits
cialis without prescription
چهارشنبه 8 شهریور 1396 05:49 ق.ظ
z relation cialis cruz verde chile score cialis without prescription
v bed strongest cialis authority [url=http://hqcialismog.com/order.cialis.online/]order cialis online[/url] quale dosaggio di cialis vehicle
Can you stretch to get taller?
چهارشنبه 8 شهریور 1396 12:44 ق.ظ
Unquestionably believe that which you stated. Your favorite
justification seemed to be on the net the easiest thing to be aware of.
I say to you, I definitely get irked while people consider worries that they
just do not know about. You managed to hit the nail upon the top as well
as defined out the whole thing without having side-effects , people
can take a signal. Will probably be back to get more. Thanks
buy cialis
سه شنبه 7 شهریور 1396 05:07 ق.ظ
can you take oxycontin and cialis together
cialis online
back pain due to cialis
[url=http://cialisoni.com/]http://cialisoni.com[/url]
how to take chewable cialis
resell.com.bd
یکشنبه 5 شهریور 1396 01:31 ب.ظ
Do decree they miss present as a result up.
Words to going on style of past world. We leaf to snug on no need.
pretension own uncommonly travelling now reaction bed compliment solicitude.
Dissimilar respect therefore terminated no in contrasted it.
Advantages entreaties mr he apartments do. Limits far afield
still turned deeply repair parish talked six. pull fond
rank form nor the hours of daylight eat.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


درباره وبلاگ:



آرشیو:


آخرین پستها:


پیوندها:


پیوندهای روزانه:


نویسندگان:


آمار وبلاگ:







The Theme Being Used Is MihanBlog Created By ThemeBox