تبلیغات
انایوردم خطبه سرا - نامه ای از یك قارانقوش خطبه سرائی به انایوردم خطبه سرا نگین تالش
 
یاتما تولکی دالداسندا گوی یسون اصلان سنی، كچمه نامرد كورپیسینن گوی آپارسون سیل سنی

نامه ای از یك قارانقوش خطبه سرائی به انایوردم خطبه سرا نگین تالش

نوشته شده توسط : قارانقوش
پنجشنبه 10 فروردین 1396-07:17 ب.ظ


دوستان گرامی
درود
امیدوارم که همگی خوب و خوش و خرم باشید
چندی پیش با وبلاگی بنام « خطبه سرا نگین تالش » اشناشدم. از نویسنده آن سپاسگزارم.
من هم مدت زیادی بود که دوست داشتم، اطلاعات خودم در باره خظبه سرا را به روی کاغذ بیاورم. خواندن این مطلب دوستمانو سبب شد تا من هم چند کلمه ای در باره دیار و زادگاه خودم که ریشه در آنجا دارم، بنویسم.
البته چند سال است که نتوانسته ام پایم را به این دیار بگذارم. بنا بر این اطلاعات من متعلق به دوران گذشته و ناقص است و دسترسی به منابع و نوشته دیگران در باره تاریخ و وضعیت خطبه سرا ندارم.
اگر ایرادی بر نوشته من می بینید، به بزرگواری خود مرا ببخشید و برایم بنویسید تا نوشته خودم را اصلاح کنم.
در این نوشته، تنها به نام رروستاهای خطبه سرا و موقعیت آن ها پرداخته ام. بقیه موضوعات را به زودی برایتان خواهم فرستاد.
اگر دوست ندارید از من ایمیلی دریافت کنید، لطفا بفرمایید تا نام شما را از این لیست پاک کنم.
با سپاس از یکایک شما و به امید دیدار در خطبه سرا



خطبه سرا، سرای دلدادگان و عاشقان زیستگاه


این دهستان زیبا با تاریخ دیرینه خود، از چندین ده تشکیل شده است که عبارتند از:


  • آنبوه، بنون و تنبی، این دهات کوهستانی هستند و کاملاً در دل جنگل قرار دارند.متأسفانه جنگل های این منطقه از بین رفته استدرختان را قطع کرده و آن‌ها را برای گذران زندگی خود به صورت پارو به شهر و روستاهای اردبیل و یا به طور قاچاقی به شکل الوار، برای خانه سازی در شهر تالش و نقاط دور دست می فروشنددر این منطقه کوهستانی گندم و ذرت می کارندمردم این سه روستا، مانند دیگر مردمان کوه نشین نواحی دیگر خطبه سرا و سراسر تالش، ساکنین و مالکین اصلی تالش هستند که از پهلوی باستان می‌باشند و از کردستان باستان به این نواحی آمده اندزبان و مذهب آنان با زبان و مذهب مردم نواحی جلگه ای فرق دارداین اهالی سنی مذهب و تالشی زبان هستندتا چندی پیش هیچ راه اتومبیل رو به این منطقه وجود نداشتاز همه امکانات دولتی و سرویس های همگانی، محروم بودند.


  • اشیک اغاسی که گویا مردم این ده، از شیراز به این ناحیه در زمان نادر شاه تبعید شده انداشیک اقاسی در دربار ترکان افشار و صفویان به معنای وزیر امور خارجه بوده است.همیشه مهمترین روستای خطبه سرا، این ده بوده استاز لحاظ سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی، نقش اول و دست بالا را داشته استرودخانه بزرگ و حیاتی خطبه سرا از میان اشیک اقاسی می گذردبیشتر خان ها و بیگ های خطبه سرا که با هم در رقابت قدرت هم بوده اند، در این روستا می نشستنداشیک آقاسی به معنای مرکز و مقر فرماندهی کل خطبه سرا بود و بیشتر مردم روستاهای دیگر برای آنان به عنوان رعیت و چوپان، کشاورزی و دامداری می‌کردند که در سال ۱۳۴۱، با انقلاب اصلاحات ارضی، به فرمانروایی آنان پایان داده شدشخصیت‌های سرشناس و تاریخی خطبه سرا، ساکن اشیک آقاسی بودند که تعدادی از آن‌ها را می‌توان در اینجا نام بردحاج مقصود ارجمندی و همسرش خوشقدم خاله، طاهر بیک مهروی و قیزلار خانم و یوسف بیک عبادی و بلقیس خانم خواهرزاده حاج یونس خان آقاجانی) (پدربزرگ و مادر بزرگ مادری حاج طهماسب روستا)، حوسنی خانم مادر بزرگ مرحوم حاج غلام روستا)، سعید بیگ ارجمندی و صدیقه خانم، حاج شفیع بنانی و حدیقه خانم ؛ مهر علی فرزانه و حاجیه شمسی خانم که همه این افراد با هم نسبت و فامیلی داشتند و میرزا عباداله یکی از اجداد بیشتر افراد ساکن بخشی از اشیک آغاسی است که دروازه گفته می‌شود و گویا دروازه ای برای ور،د به این محل در ورودی ده و پس از گورستان وجود داشته است که از بین رفته است و آثار آن، هنوز پا بر جاستحاج نعمت بیگ پورمهر و ...، حاج غلام رضا مهری و ربابه خانم، حاج حسین مهری و رقیه ستاری، مهری نژادها، … حاجی علیجان آقاجانی و هفت پسرش (هر پسر حاجی علی جان، در یک روستای خطبه سرا سکونت داشتند تا در زمان خان خانی، کل خطبه سرا را بتوانند کنترل کنندعسگر خان و حیدر خان در خواجه کری، اکبر خان بوراسرا، ...) ، حاجی فیضی بیگ، اسحاق مافی و ربابه خانم (کدخدای خطبه سرا)

    دبستان رضوان از منزل آقای اسداله حبیبی در ترک محله به ابتدای اشیک آقاسی منتقل می شودپدر آقای مجید آقا ارجمندی خانه بزرگ خود را به مدرسه اهدا می کندمن در این دبستان به مدت ۶ سال درس خوانده اماین مدرسه شامل شاگردانی از دورترین نقاط مانند کشلیک، خلج لر و سوست محمد حنیف رستمی فرزند بابا رستمی، کشاورز و خرده پا، بعدها وارد دانشکده افسری تهران شد و مدارج عالی نظامی را طی کرد )گرفته تا روستاهای دور دست و صعب العبور گوهستانی مانند بچه‌های اوستا خیراله آتش برگ از کلبه و دیگر روستاهای خطبه سرا می شد.

    محل و موقعیت جغرافیایی دبستان نسبت به تمام روستاهای خطبه سرا، مرکزیت داشت.دختر خانمی که بچه تهران و بهایی بود، در اوخر دهه ۲۰ در این دبستان آموزگار بود که در خانه پدر و مادر بزرگ مادری دوست من سکونت داشت و سر انجام با دایی دوست من که شاگرد او بود و چند سال تفاوت سنی داشتند، با هم ازدواج کردند.

  • باباسو در گذشته محله کوچکی از کشاور بود و در کوه پایه قرار داردمردم این محل در گذشته، فقط به دامداری می پرداختندبه خاطر دوری راه به دبستان، بچه‌های آنجا بی‌سواد بودند، اما اکنون تقریباً همه کودکان به مدرسه می‌روند و توان خواندن و نوشتن را دارندخانواده مشهدی قادر پناه و سلیمی خاله، مشهدی اسماعیل شبرنگ، مشهدی ابوذر و کبری خاله قودی و یدی و اوستا خیراله آتش برگ نسل های پیشین بابا سو بودندبه تازگی چوپانان کوه نشین خطبه سرا، به نواحی پایین کوچ کرده‌اند که بابا سو از آن جمله استامروزه بابا سو برای خودش یک ده کامل و مستقل با تمام امکانات امروزی و مستقل از کشاور است.


  • برزبیل، بی زر، کندی، عبادهونی، توج (تاج)دره، میسه چولی چاله مس)، کومیریک(گمرک، بین گیلان و آذربایجان)، آنا بلاغی، باقرو، آهار بهار، این نواحی ییلاق خطبه سرا هستند که چوپانان، گاو ، گوسفند و اسب و قاطر خود و یا خان ها را برای چرا از اوایل بهار تا اواخر تابستان به آن دیار می بردنددر تابستان ها، خود خان ها و کسانی که امکانات مالی داشتند، برای فرار از گرما، رطوبت و پشه های روستاهای جلگه ای، با خانواده‌های خود به این ییلاق ها کوچ می‌کردند و در پایان شهریور ماه به خانه‌های خود باز می گشتنداین مسافرت ها با اسب و قاطر و به دشواری صورت می‌گرفت و به مدت یک روز رفت و یک روز برگشت، انجام می گرفتاکنون به تمام این نقاط راه ماشین رو وجود دارد، با اینکه برای مردم، رفتن به کوهستان آسانتر شده استو اما زندگی ماشینی، طبیعت را در خطر جدی قرار داده است.


  • بوراسرا که منطقه ساحلی و ماهیگیری و کشاورزی استدر گذشته‌ای نه چندان دور، این ده از لحاظ فرهنگی با روستای همسایه خود، کشاور، به هم وابسته بودنداما امروزه بوراسرا، استقلال کامل خود را به عنوان یک دهکده دارددر گوشه ای از بوراسرا، در ساحل دنج و دور افتاده ای، ایلی بنام «خلج لر» زندگی می‌کردند که مهاجر بودند.می‌گفتند که از جنوب ایران به این منطقه به طور موقت آمده انداما خلج ها در بوراسرا ماندگار شدندگرایش مذهبی در بین آنان خیلی کم بود و افراد آزاده و آگاهی بودند.آقایان عظیم بهرام پور و … اکرامی، از سران خلج ها بودندگذشته این افراد را می‌توان با حاشیه نشین های شهرهای امروزی مقایسه کردآنان کشاورزی نمی‌کردند و به صیادی می پرداختنداز تولید کنندگان خاویار ایران بودنداز کربلایی فیضی و همسرش مشهدی لیلی، مشهدی یوسف فرضیائی، حاج عزت فرضی، مشهدی کامران و اکبر خان آقاجانی به عنوان قدیمی ترین افراد بوراسرا می‌توان نام برددر مراسم تعزیه خوانی عاشورا در مسجد مشترک کشاور و بوراسرا، کربلا فیضی، پسرش مشهدی علی یگانه، عظیم بهرام پور و صابر که همگی از بوراسرا می باشند، به ترتیب در نقش‌های امام حسین، شمر، این زیاد و حرمله بازی می‌کردند و آقای رضا نیازمند، کارگردان برنامه بود و نعش امام حسین را درست می کرد.


  • ترک محله، همانطوری که از نامش پیداست، محله ای است که آذربایجانی ها و مهاجرین در آن سکنه دارنداین ده در ساحل دریاست و مردم آن به ماهیگیری و کشاورزی و باغداری روزگار می‌گذراننداولین دبستان خطبه سرا در سال ۱۳۰۲، به نام دبستان دولتی رضوان خطبه سرا یا دبستان پردیس خطبه سرا در این روستا تاسیس شده استآقای اسداله حبیبی، فرد خوشنام و کدخدای کل خطبه سرا، بخشی از خانه خود را به دبستان اهدا نموده بوددر آن تاریخ، دختران و پسران در کلاس‌ها در کنار هم می نشستندخانم کوکب حبیبی و خانم پوراندخت فرزانه از اولین شاگردان دختر دبستان خطبه سرا بوده اند.آقای محمد مامقانی که سال‌ها تنها حکیم و صاحب داروخانه کل خطبه سرا بود، در این روستا زندگی می کردآقای دکتر منوچهر مامقانی، استاد فعلی دانشگاه گیلان که اولین خطبه سرایی است که مدرک دکترا دارد، فرزند آقای محمد مامقانی استتمام دختران خانواده محمد مامقانی و کوکب حبیبی دارای تحصیلات و دیپلم هستنداز افراد تاریخی ترک محله آقایان شامار بیگ، حسن و عزیز یحیایی و عصمت اله حبیبی کدخدای محل)را می‌توان نام بردآقای قدرت اله صدرایی که در آخرین دوران زمان شاه، رئیس سازمان سپاهی دانش کل ایران بود، فرزند شامار بیگ می باشد.


  • توربه شاه میلرزان، دورترین روستای خطبه سرا در دل کوهستان جنگلی استزیارتگاهی به همین نام در این روستا قرار دارد که خطبه سرایی های زیادی را به آنجا می کشانددر گذشته راه ماشین رو نبود و مردم با اسب و قاطر به آنجا می‌رفتند و در آنجا نظری می گذاشتند و گوسفند قربانی می کردندمعمولاً نذری متعلق به کسی بود که زایران در خانه او اصراق می کردخدامین این زیارتگاه، در فصل پاییز و زمستان به روستاهای پایین آمده و برنج به عنوان نظری جمع می کردندبه دلیل راه مالرو، رفتن به شاه میلرزان سخت بود و مسافرین حتماً باید حداقل یک شب در این روستای محروم از امکانات می ماندند.امروزه راه اتومبیل به این روستای زیبا وجود دارد.


  • چوبان محله، که زمانی وابسته به ترک محله بود، اکنون خودش، ده بزرگ و آبادی است.این ده در ساحل دریا و در بین رودخانه، کشلیک و جاده آستارا ـ تالش یا اردبیل به تهران قرار دارد و لوله گاز سراسری از آنجا نیز می گذردساحل بسیار زیبایی داردبه دلیل بودن یک شعبه شیلات ایران در این محل، چوپان محله، اولین ده خطبه سرا است که راه ماشین رو داشت و هر روز کامیون یخچال دار شیلات انزلی، برای جمع آوری خاویار و ماهی و آوردن آذوقه و مایحتاج ماهیگیران و پره کش های شیلات، هر روز به آنجا می آمد.چوبان محله، همان طوری که از نامش پیداست، منطقه ای است که چوپان ها در آنجا زندگی می کردند.

    یعنی یک جای جنگلی بودبه آنجا قره میشه یا سیاه بیشه گفته می شداما متأسفانه در زمانی که جاده آستارا ـ رشت ساخته می شد، مهندس راه با خان محل و صاحب جنگل انبوه و پرپشت کالو که حتی امروز خیلی زیباست، اختلاف پیدا می‌کند و تصمیم می‌گیرد به جای ادامه راه از ساحل و یا از میان شالیزار ها، راه را به یکباره از بالای کوه و از میان سیاه بیشه گردنه کالو ببردبا این کار، این آقای مهندس، بد ترین ضربه را به یکی از زیبا ترین طبیعت خطبه سرا زده استبدین ترتیب، بعد ها به مرور، افرادی جنگل تراشی کرده و همه درختان را از بین برده و آنجا را به برنجزار و یا باغ‌های توتون و سیفی جات تبدیل کردند، امروز دیگر هیچ اثری از آن جنگل های تاریخی در این ده بر جای نمانده است.از افراد شناخته شده این ده، می‌توان برادران نجفی و عمویی ها را نام برد که با هم فامیل هستند و پدرانشان بنام کریم از دومدومه (کرگن؟؟؟از دهات اردبیل به آنجا آمده اندخانواده‌های برادران نجفی، از لحاظ اقتصادی، اد افراد موفق خطبه سرا بشمار می روند.


  • خواجه کری، در کنار ساحل دریا قرار دارد و گرداگرد آن کشتزارهای برنجزار استبخشی از مردم این ده هم، ماهیگیر هستند و در شیلات کار می کنندلوله گاز ایران و روسیه کنونی از بوراسرا، خواجه کری، ترک محله و دیگر نواحی کرانه دریای خزر در این منطقه می گذردآقای ذوالفقار نوروزی از قدیمی ترین آموزگاران خطبه سرا و آقای یگانه دونده معروف گیلان به این ده تعلق دارند.


  • کشاور در سمت جنگلی و کوهستانی جاده آستارا ـ تالش قرار داردشغل اصلی بیشتر ساکنان آن، کشاورزی، باغداری، دامداری و زنبورداری است.


  • کشلیک، این روستا، امروز به خطبه سرا تعلق ندارد و استقلال خود را داردکشلیک در گذشته یک ده دورافتاده ای از دهستان خطبه سرا بودنسل اولیه ساکنان کشلی، از عنبران، نزدیک اردبیل و نمین به این دیار آمده اندآنان در ابتدای ورود خود به خطبه سرا، تنور، دیگ سفالی درست می‌کردند و با حمل آن‌ها بر پشت خرهای خود، در دهات دیگر خطبه سرا، آن‌ها را به فروش رسانده و در ازای آن از خریداران، برنج یا پول می گرفتند.بدین ترتنیب، با معامله پایاپا با دیگر روستائیان، امرار معاش می کردنددر دوران تحصیل من، دو نفر از کشلیک تا اشیک آقاسی برای درس خواندن می‌آمدند که یکی از آنان آقای برات پورجدی، تحصیلات خود را به پایان رساندامروزه، کشلیک یک شهرک صنعتی و پیشرفته استدر این روستا، جنگل های خوب از بین برده شده و به باغ‌های توتون و تنباکو و سیفی جات تبدیل شده است.


  • لیسارا، در حاشیه اشیک آقاسی قرار دارد و مردم آنجا، همگی کشاورز بودند و در زمین‌های مالکان اشیک آقاسی کار می کردندلیسارا در بین رودخانه خطبه سرا و کوهستان جنگلی و جاده سراسری فرار دارد.


  • هله دیمه، دهی است در بین کشاور و اشیک آغاسی و در بالای جاده اصلی و مردم آن کشاورز هستندمردم این ده، مانند کشاور و بوراسرا، از بومی ترین و اصیل‌ترین مردم خطبه سرا هستنددر سال‌های اخیر این ده افزایش جمعیت یافته و تراکم جمعیتی بیشتر شده استهله دیمه یک دید و منظره خوب رو به دریای خزر دارد.


سر فصل مطالب دیگر که باید نوشته شود:


  • تاریخ سیاسی و اجتماعی

  • وضعیت زنان

  • چوپانان، تالش های اصیل

  • خان خانی و ۲۸ مرداد سال ۳۲ و آقاجانی ها

  • اولین کسی که سوار هواپیما شد، حاج حسین مهری

  • اولین دانشجوهای خطبه سرا

  • اولین افسران

  • اولین دانشجویان اعزامی

  • نداشتن پاسگاه ژاندارمری

  • عظیم تربه سیخواب نما شدن عظیم کاغذی پسر حاج خداورن بیگ

  • آمدن روس ها در جنگ جهانی دوم

  • دبستان دولتی پردیس خطبه سرا ۱۳۰۲ در منزل شخصی اسداله حبیبی و اولین شاگردهای آن

  • دختر و پسر

  • دبیرستان، درمانگاه، باشگاه ورزش و زمین فوتبال و استخر شنا و بیمارستان، بانک

  • وضع راه‌ها

  • تعداد جمعیت

  • میزان تحصیل کرده ها

  • ماشینی شدن کشاورزی

  • نانوایی ها و فروشگاه ها

  • میوه‌های خطبه سرا و صادرات آن‌ها

  • دامداری

  • تلفن، لوله کشی آب و برق و انترنت

  • قوم های قدیمی خطبه سرا

  • عروسی ها و مراسم نوروز، چهارشنبه سوری و ۱۳ بدر و خوردن برنج تازه و ختنه پسر ها، داستان خوانی و موزیسین های خطبه سرا

  • عاشیق ولی، قنبر تارزن

  • وضعیت کشاورزی، آب و خشکسالی

  • خرمن کوبی های سنتی و مدرن

  • خلج ها

  • شرارت ها و نامه نویسی ها

  • سیفی کاریحیار، گوجه، هندوانه و خربزه

  • گیلاس قرمز و سیاه، آلبالو، گوجه، زردآلو، به های گوناگون، سیب، گلابی، گردو، انجیر، پرتقال، نارنج، لیمو، ترنج، کیوی، میوه‌های وحشی تمشک، ترش ازگیل، ازگیل، توت فرنگی، آنبوره برای دوشاب، انار شیرین و ترش و آب انار، رب انار، رب به و مربای به، مربای انجیر

  • غذاهای خطبه سرا:


  • گیاهان و درختان خطبه سرا:

  • ون، چنار، بید، موتال آقاجی، دمیر آقاجی، شوند، هل، بلاغ اوتی، کشکر، اولاس، کاکم آقاجی، توت، للکی، ویزیم

  • گل ها

  • حیوانات اهلی و وحشی خطبه سرا

  • پرندگان اهلی و شکاری

  • محصولات دامیگوشت، شیر، پنیر، شور (کشک)، سوزمه، کره، آیران (دوغ)

  • عسل

  • انواع برنج ها

  • اصلاحات ارضی و تأثیر آن در زندگی مردم





نظرات() 


BHW
چهارشنبه 23 فروردین 1396 10:00 ب.ظ
This blog was... how do you say it? Relevant!! Finally I have found something which helped me.
Appreciate it!
manicure
سه شنبه 22 فروردین 1396 09:52 ق.ظ
I am genuinely pleased to read this website posts which consists of
tons of useful information, thanks for providing these information.
manicure
دوشنبه 21 فروردین 1396 12:46 ب.ظ
Hey! I just wanted to ask if you ever have any problems with hackers?
My last blog (wordpress) was hacked and I ended up losing several weeks of hard
work due to no backup. Do you have any solutions to prevent hackers?
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر



درباره وبلاگ:



آرشیو:


آخرین پستها:


پیوندها:


پیوندهای روزانه:


نویسندگان:


آمار وبلاگ:







The Theme Being Used Is MihanBlog Created By ThemeBox