تبلیغات
انایوردم خطبه سرا - «تکم چی لر» سفیران نوروز آمدن بهار را فریاد می‌زنند
 
یاتما تولکی دالداسندا گوی یسون اصلان سنی، كچمه نامرد كورپیسینن گوی آپارسون سیل سنی

«تکم چی لر» سفیران نوروز آمدن بهار را فریاد می‌زنند

نوشته شده توسط : قارانقوش
دوشنبه 23 اسفند 1395-10:11 ب.ظ

تکم چی لر


 دورنانیوز, چند روزی مانده به عید، تکم چی به طور نمادین، تکم، بز ساخته شده از قطعات چوب را در کوچه‌های روستاها و شهرها می‌چرخاند و در حالی که اشعاری به زبان ترکی و با صدای دلنشین می‌خواند نوید آمدن عید را می‌داد و پاداش خود را از مردم می‌گرفت.

در گذشته غوغا و ولوله کودکان و نوجوانان در پیرامون تکم چی ها جنب و جوش خاصی به این آیین می‌داد اما صدای نوروز و نجوای آمدنش را به نوعی می‌توان از تکاپو و شور و شوق زنان برای تر و تمیز کردن خانه و خریدهای نوروزی استشمام کرد و دیگر اثری از این آیین کهن نیست و اگر باشد محدود به منطقه خاصی است.

آیین تکم گردانی در مناطق مختلف آذربایجان غربی بین ۲ چهارشنبه پایانی سال یعنی کول و گول چرشنبه اجرا می‌شود. تکم گردانی با آداب و رسوم مردم آذربایجان عجین شده و این رسم فراموش شده در دهه‌های گذشته با نزدیک شدن عید نوروز اجرا می‌شد به طوری که مردم به انتظار تکم چی نشسته و انتظار داشتند که تکم چی سمبل نشاط بهاری آنها را برای استقبال از بهار آماده کند.

تکم عروسکی بود به شکل بز که بر سر چوب گردی سوار می‌شد. این بز روی یک صفحه چهارگوش یا گرد که سوراخی در وسط داشت قرارمی گرفت که چوب پایه آن از سوراخ وسط صفحه می‌گذشت، تکمچی چوب را بدست می‌گرفت و تکم را روی صفحه چوبی به حرکت در آورده و متناسب با حرکات آن اشعاری را به آواز می‌خواند، سر و صدای زنگوله‌ها و خوردن تکم بر صفحه چوبی نوعی ریتم و آهنگ برای آواز تکمچی بوجود می‌آورد.

به اعتقاد مردم آذربایجان عدد چهار اصل و ریشه طبیعت جاوادنه است

به اعتقاد مردمان این سرزمین، عدد چهار اصل و ریشه طبیعت جاودانه است و با توجه به اعتقاد عمیق به چهار عنصر آب، باد، خاک و آتش در زندگی مردم اولین چهارشنبه را منسوب به باد، دومین چهارشنبه ماه آخر سال نیز منسوب به خاک، سومین چهارشنبه منسوب به آتش و چهارمین چهارشنبه هم منسوب به آب بود.

بر اساس پژوهش‌های انجام یافته زمان دقیق اجرای این رسم معلوم نگردیده ولی با توجه به نزدیکی اجرای آن به ایام نوروز (اسفند) می‌توان گفت که اجرای آن بی مناسبت با فرا رسیدن ایام خجسته نوروز نبوده است چه بسا که این رسم در حوزه‌های فرهنگی آذربایجان شرقی و استان اردبیل نیز به لحاظ فرا رسیدن نوروز برگزار می‌شده است اشعاری که تکم چی های حوزه یاد شده در این ارتباط می‌خواندند نیز می‌توان موید همین مطلب باشد.

بهار آمد بهار آمد خوش آمد علی با ذوالفقار آمد خوش آمد

سیزین بو تازه ایلیز موبارک آیوز ایلیز هفته ز گونوز موبارک

معروف‌ترین شعر تکم گردانها نیز به شرح زیر است:

آیین تکم خوانی که از جامعه روستایی و کشاورزی خطه آذربایجان سرچشمه گرفته، متاسفانه با پیشرفت علم و تکنولوژی، صنعتی شدن و گسترش شهرنشینی و در نهایت به علت فراهم نبودن بستر ارائه آن عقب نشینی کرده و در حال فراموشی است.

بو تکه آختا تکه/ بویونوندا وار نوختا تکه/ گاه قول اولار ساتئلار/ گاهدا چئخار تاختاتکه

این بز نر، بز نر آخته است / طنابی بر گردنش بسته شده است / گاه غلام و برده می‌شود و به فروش می‌رسد / و گاه پادشاه می‌شود و بر تخت سلطنت تکیه می‌دهد /

جناب جبرئیل نامه گتوردی / گتور جگین پیمبره یتوردی/ مبارک قوللارین گویه گوتوردی/ سیزون بوتازه بایراموز مبارک/ آیوز، ایلوز، هفتوز، گونوز مبارک

جناب جبرائیل نامه آورد / به محض آوردن به پیامبر رسانید / پیغمبر هم دستهایش را بر آسمان برداشت که / این عید تازه‌تان مبارک باشد / ماهتان، سالتان، هفته‌تان، روزتان مبارک باد /

امیرالمؤمنین تخته چخاجاق / یزیدون بوینونا نوخدا وراجاق / شیرین شربت سو یرینه آخاجاق / سیزون بوتازه بایراموز مبارک/ آیوز، ایلوز، هفتوز، گونوز مبارک

حضرت امیرالمؤمنین، به تخت ولایت خواهد نشست / و برگردن یزید افسار خواهد بست / و به جای آب در رودها شربتهای شیرین جاری خواهد شد / این عید تازه‌تان مبارک باشد / ماهتان، سالتان، هفته‌تان، روزتان مبارک باد.

لزوم احیای آیین‌های کهن نوروزی

مدیرحوزه مطالعات مردم شناسی میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری آذربایجان غربی با ابراز تأسف از غفلت و فراموشی از آیین‌های کهن به خصوص آداب و رسوم عید باستانی نوروز گفت: تکم چی لر که یکی از سنت‌های قدیمی این دیار است امروز به دست فراموشی سپرده شده است.

حسن سپهرفر در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به بار معنوی بالای این مراسم بیان داشت: هر کدام از آیین‌های کهن به یادگارمانده از اجاد و گذشتگان هر کدان دارای بار مفهومی، تربیتی و معنوی بالایی است که باید با صیانت از آن زمینه انتقال آنها به نسل آینده فراهم شود.

وی با اشاره به ثبت ملی آیین تکم چی لر به صورت منطقه‌ای از چهار سال گذشته اظهارداشت: در این راستا هر سال با آغاز سال نو این آیین با هدف احیا و انتقال به نسل آینده در ارومیه اجرا می‌شد که امسال نیز به احترام ایام فاطمیه بعد از اتمام این ایام در ارومیه اجرا می‌شود.

سپهرفر در خصوص نحوه اجرای آیین تکم چی ها افزود: این آیین خصوصاً در حوزه آذربایجان غربی به طور نمادین بزی را از قطعات چوبی ساخته و پوست بزغاله را هم بر روی آن کشیده و دو شاخ نیز بر سرش تعبیه می‌کردند روز موعود، تکم چی به اتفاق همراه خود (توبره کش) وارد روستا شده و از یک سوی ده شروع به اجرای مراسم می‌کردند، روستائیان و بچه‌ها دنبال ایشان به راه می‌افتادند و به اتفاق کوچه به کوچه و منزل به منزل روستا را می‌گشتند.

وی یاد آورشد: تکم چی ها با خواندن این اشعار به نوبت مقابل تک تک منازل می‌ایستادند و کد بانوی منزل در را بر روی آنها گشوده و طبق رسم معمول مقداری: قند، چای، بلغور، نان، روغن یا مبلغی پول و … به ایشان داده و راهی‌شان می‌کرد. نهایتاً مواد جمع آوری شده را بین خود تقسیم کرده و به این ترتیب رسم با نزدیک شدن به ایام نوروز (اسفندماه) و اجرای آن به منظور زایش دوبارهٔ طبیعت، برکت آوری و در نهایت جمع آوری آذوقه توسط این اشخاص برای ادامهٔ زندگی در روزهای آیندهٔ سال بی ارتباط نباشد.






نظرات() 


manicure
یکشنبه 20 فروردین 1396 02:50 ق.ظ
I am not sure where you're getting your info, but good topic.
I needs to spend some time learning much more or understanding more.
Thanks for magnificent information I was looking for this info for
my mission.
manicure
جمعه 18 فروردین 1396 03:15 ب.ظ
Excellent post. I used to be checking constantly this blog and I'm inspired!
Extremely useful information specially the ultimate part :
) I deal with such info much. I used to be seeking this particular information for a very long time.
Thanks and best of luck.
manicure
جمعه 18 فروردین 1396 12:18 ب.ظ
You actually make it appear really easy together with your presentation however I to find this topic to be really one thing that I think I might never understand.
It seems too complex and very broad for me. I am looking ahead to your next put
up, I'll attempt to get the hang of it!
محمدعلیپور
سه شنبه 24 اسفند 1395 10:49 ق.ظ
چوخ گؤزل یازیلیب و آچیقلانیب. ساغولون
تبادل لینک هوشمند
دوشنبه 23 اسفند 1395 09:28 ب.ظ
سلام شما مطالب خبوی دارید میتونید در تبادلیک هوشمند ما لینک خودتون رایگان ارسال کنیدc
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر



درباره وبلاگ:



آرشیو:


آخرین پستها:


پیوندها:


پیوندهای روزانه:


نویسندگان:


آمار وبلاگ:







The Theme Being Used Is MihanBlog Created By ThemeBox