تبلیغات
انایوردم خطبه سرا - باور های عامیانه در خطبه سرا
 
یاتما تولکی دالداسندا گوی یسون اصلان سنی، كچمه نامرد كورپیسینن گوی آپارسون سیل سنی

باور های عامیانه در خطبه سرا

نوشته شده توسط : قارانقوش
سه شنبه 3 اسفند 1395-10:10 ب.ظ

گوشه ای از باور های عامیانه در خطبه سرا
خورشید را دختر می دانند و ماه را پسر.
رنگین کمان را جاجیم فاطمه زهرا(س) می دانند و با دیدن رنگین کمان می گویند خانم فاطمه زهرا(س) جاجیم رنگارنگ خود را پهن کرده است.
در زمان غرش آسمان برای بارندگی اعتقاد دارند قارننه در حال اسب سواری است.(قار ننه آت چاپیه).
رعدو برق را حاصل جنگ و جرقه شمشیر های ابر سیاه و ابر سفید می دانند .ابرسیاه حامل باران و ابر سفید حامل سایه و هوای آفتابی .
معتقدند اگر صاعقه ای بر زمین خورد اون صاعقه(الدرم) تبدیل به گنج می شود که در زیر خاک (حدود چهل متر)جا می گیرد.
همچنین عقیده دارند که هرکس در آسمان ستاره ای دارد و افتادن ستاره از آسمان (شهاب سنگ) به این معنی هست که شخصی عمرش به پایان رسید و در گذشت.
با دیدن قرص کامل ماه صلوات می فرستادند و اگر کسی با انگشت به قبرستان اشاره می کرد باید سه بار انگشتش را زیر پا می گذاشت و سه بار انگشتشرا با دندانهایش گاز می گرفت .
هفت قدم (یددی قدم):نوعی روش قسم خوردن ،بدین صورت است که در حالی که هفت قدم بر می دارند وقسم می خورند البته قسم خوردن را بعضی ها دوست ندارند و مکروه می دانند و حتی حق با اونها هم باشه از حق خود می گذرند ولی قسم نمی خورند.از جمله اعتقادات دیگر
آب را کابین (مهریه)حضرت فاطمه زهرا (س) می دانند .دنبال مهمان و یا کسی که به سفر می رود ،یک کاسه آب پرتاب می کنند 
برای نفرین به کسی می گویند داش دالون جاق (سنگ پشت سرت) ...و اعتقادات دیگر..
تعدادی لغات رایج در منطقه خطبه سرا (تالشی و ترکی)
دیزاپالو:پارچه ای چند لایه که برای برداشتن ظروف داغ استفاده می شود دیزا پالی می گویند.
پارچه کهنه و فرسوده و پاره پاره را شْنْدر می گویند .   چَتین= سخت ، مشکل      چتین نیک ....هم می گوییم یعنی به سختی
گؤرگو= محل انشعاب آب از نهر به داخل شالیزار را "گؤرگو" می گویند .سراوان مربوط به انشعاب و تقسیم آب از رودخانه هست .ولی..گورگو انشعاب آب از نهر به شالیزارو یا لِک های شالیزار. 
تَلَکَه= بیشتر در جمله معنی می ده    تَلَکَه باخدم=یه لحظه کوتاه نگاه کردم.
تَلَکَه بَ سَر=لحظه ای ،آنی
جغد=برقوش ،بایقوش.    پیت کله pit keleh (مازندرانی)



در تاریخ 1392/6/25 بطرف روستای قدیمی هره دشت رفتم .روستایی که اجداد ما در زمانهای قدیم در آن منطقه زندگی می کردند و از حدود 120 سال قبل بعضی از آنها در شهر های دیگر منطقه شمالی تالش پراکنده شده اند .هدف بنده از سفر به هره دشت لیسار ،تهیه مطالب و عکس هایی از خانه قدیمی اقبال السلطان،حمام قدیمی وبازار قدیم ومناطق اگری بوجاق و...بود و انچه برایم بسیار جالب بود برخوردبا اشخاصی بود که از خویشان دور بنده بودند و تاکنون به آنصورت اطلاعی از این موضوع نداشتم از جمله آقای مطلب آقاجانی که در بازارقدیمی هره دشت مغازه داشتند .آقای مطلب فرزندقباد از نسل خانجان بیگ هستند.
 خانجان یکی دیگر از فرزندان کربلایی رحمان بیگ هره دشتی بودند و خانواده های آقاجانی ساکن چوپان محله ی خطبه سرا ازنسل اوهستند. 
آقای ملک محمد نظام دوست در مورد منطقه و بازار قدیمی هره دشت توضییحاتی دادند.در ضمن ایشان بابنده فامیل هم در آمدند که برای بنده بسیار باعث خوشحالی بود.ایشان کاملا از گذشته این منطقه اطلاعات خوبی داشتند در مورد معرفی خودشان گفتند نام من ملک محمد فرزند مرحوم حبیب و فرزند مرحوم مشه موجیک می باشد.
ومرحوم مشه موجیک نوه دختری مرحوم کربلایی رحمان بیگ هره دشتی یا به عبارتی خواهر زاده مرحوم آقاجان بیگ و مرحوم حاجی صفر بودند.
مرحوم کربلایی رحمان بیگ هره دشتی اجداد طایفه های آقاجانی ،رحمانی، هزبری ،مجید پور،روایی،و......ساکن شهر های لیسار،حجت محله، سوست ،خطبه سرا،شیر آباد،حویق،چوبر ،وپالاسی و... می باشد.
.1392/6/25  اسفندیار آقاجانی


حکایتی از زبان تالشان خطبه سرا 
در زمان های قدیم سه قلعه به نام های 
قلعه کفو، قلعه پِشت و قلعه چویینی بودند که باهم برادر بودند .
این قلعه هادر مناطق تالش ایران به طرف تالشان اذربایجان شوروی قرارداشتند. در زمانی که ارتباطات به شکل قدیمی بود و این سه برادر و ساکنین قلعه با روش های قدیمی و باروش روشن کرد ن اتش وراه انداختن دود به هم دیگر علامت می دادند ..بین خودشان علامتی را مشخص می کردند اگر یک دود بود مثلا وضعیت در حال صلح بود و اگر دو دود بلند می شد وضعیت احتیاط و اگر دودی بلند نمی شد وضعیت خطر و جنگ بود ..
و با استفاده از این علائم با همدیگر ارتباط داشتند .

این حکایت توسط یکی از تالش زبانان خطبه سرا نقل شد که در اینجا آوردم.حکایت ها و باورداشت ها واقعی نیستند ولی می توان به نکته های مهمی پی برد.
یکی از کاربران گروه های تلگرامی به نام "کوهزاد" که اطلاعات زیادی از ایشان ندارم و در عکس پروفایل خودشون ظاهرا مردی هستند بالای چهل سال و در گروه های منطقه حضور دارند بسیار ناجوانمردانه رفته اند مطلب بنده را تغییر داده و در گروهی که بنده در آن گروه نیستم به طور بسیار ناشیانه مطلب وبلاگ را تغییر داده ومورد انتقاد قرار داده اند.
ایشان قبلا در گروه خطبه سرا عضو بودند که به عللی ریمو شدند .بنده پس از اطلاع از این تحریف مطالب وبلاگ بالخره با تلاش توانستم پیامی برای پی وی pV ایشان ارسال کنم و هدف ایشان را بپرسم که متاسفانه با واکنش بسیار سخیف ایشان مواجه شدم و بنده هم مجبور شدم ایشان را بلاک (مسدود) کنم .
واقعا هدف این اشخاص ناشناس چیه ؟


کلماتی که اینجا نقل می شودبیشتر مربوط به گویش ترکی خطبه سرا هست و با اینکه بیشتر اززبان ترکی استفاده می شود دلیل بر این نیست که همه لغات ریشه ترکی دارند بلکه بعضی از لغات مربوط به زبان های دیگری هستند که وارد زبان ترکی شده اند. درحد توانایی این لغات را معرفی کرده و خوانندگان این وبلاگ هم می توانند نظراتشون را دربخش نظرات ارسال نمایند تااگر اشکال و ایرادی داشت، اصلاح گردد.
اِو=خانه   کرپیج=آجر    منزیل=اتاق    قاپی= در    پِنْجَرَه=پنجره      پیلّه کان=پلکان   کوچَه=کوچه   کارخانا=آشپزخانه
شیکاف=کمد  کَشو=کشو   گوزگی=آیینه   دام= سقف اتاق   کونج=کنج اتاق   پیله کان دیبی=زیر پله
سینکه باش =پشت بام حلبی
تاختاباش=خانه ای که پشت بامش را از تخته های جنگلی درست می کردند.
کولش باش=.......................................کولَش برنج...............................
سوال باش=.........................................سفال.......................................
گونه باخان =باجه ای در پشت بام درست می کردند که از آن باجه به پشت بام می رفتند برای تعمیر نقطه هایی از پشت بام.
لمپه، لامپا=تخته های سقف اتاق   آمبار=انبار   کرپیچ=اجر   داش دیوار=دیوار سنگی   شوشه =شیشه  بَلِت=دروازه

بوغدالخ =گندمزار    آرپالخ=جوزار
آستانا=آستانه در،چوب زیرین چارچوب در،رسم است که دخترِخانه وقتی به خانه بخت می رود به هنگام خروج از خانه آستانه در را می بوسد و از طرف بزرگترِخانه و پدر "خیر دعا"می شود یعنی اینکه پدر دعامی کند برای دختر و داماش که انشالله از زندگی جدید خیرببینند و خوشبخت شوند..

سَکو=درورودی خانه های روستایی قبل از وارد شدن و باز کردن درورودی پله مانندی وجود دارد که به آن سَکو می گویند.

 کولوک=مرغی که با قدقد کردن و تغییر ظاهر دادن اعلام می کند که آماده هست برای خوابیدن روی تخم مرغ ها و برای جوجه آوری.در روستا های خطبه سرا داخل جعبه ای کولش هارا پهن می کنند و تعدادی تخم مرغ را می چینند و مرغ کولوک را روی تخم ها می گذارن تا پس از چند هفته تخم مرغ ها تبدیل به جوجه شود.گوشت مرغ کولوک خوردنی نیست و هرگز سر مرغ کولوک را سر نمی برند ،در ضمن تخم مرغ را از مرغی استفاده می کنند که خروس داشته باشد مرغ هایی که بدون خروس تخم می گذارند تبدیل به جوجه نمی شوندو فقط برای خوردن استفاده می شود .
چِر=کسی که انحراف چشمی دارد ،لوچ 
کؤنگیل=به قسمت پوسیده و حفره های خالی درخت کون گیل می گویند .
قین آلتی=صبحانه     ناهارا دایاق=غذای قبل از نهار      ناهار=ناهار  شام=شام       اوباشتان=سحری   اروج=روزه   اروجلخ=ایام روزه داری.
ایلدرم=رعدوبرق، از این کلمه در نامگذاری هم استفاده شده و نامی است مردانه.



قابل توجه مدیران گروه های تلگرامی
متاسفانه فضای مجازی تلگرام خوب نیست و یک عده معدود از اشخاص با نام های مستعار دست به تحریف مطالب و توهین به مردم ترک زبان منطقه تالش می نمایند و نام این کار را مبارزه با پان ترکیسم گذاشته اند. متاسفانه بعضی از مدیران گروههای منطقه تالش واکنشی به این عده معدود نشان نمی دهند و رضایت خود رابا سکوت نشان می دهند. باید توجه داشت و نباید اجازه داد ادبیات زرد وسخیف وارد فضای مجازی تالش شود و در ضمن کانال هایی هم هستند که با انتشار مناطق تالش به نام اردبیل و خلخال به تحریک حساسیت این تندرو های افراطی پرداخته و موج ناامنی را در فضای تالش بوجود آورده اند و نتیجه این کارها موجب ناامنی و بهم خوردن همبستگی ملی می شود .امیدوارم مدیران گروه های تلگرامی اجازه ندهند بیشتر از این عده ای معدود با سو استفاده از نام تالش به این نا امنی ها ادامه دهند .
این مطلب علاوه بر وبلاگ به چند تن از مدیران گروه های تلگرامی ارسال خواهد شد تا در حد توان کمکی به دوستی خلق های ایران شود .


برچسب‌ها: همبستگی اقوام تالشدوستی خلق های ایرانرواج ادبیات سخیف در فضای مجازی,ترک زبانان تالشتالش فهیم
  توسط اسفندیارآقاجانی




نظرات() 


 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر



درباره وبلاگ:



آرشیو:


آخرین پستها:


پیوندها:


پیوندهای روزانه:


نویسندگان:


آمار وبلاگ:







The Theme Being Used Is MihanBlog Created By ThemeBox